تعیین عملکرد رفع ابهامات تقنینی نسبت به قانون مجازات فعلی-پايان نامه

تعیین عملکرد رفع ابهامات تقنینی نسبت به قانون مجازات فعلی-پايان نامه

مهر ۳, ۱۳۹۵ Off By 92

 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 نوآوری های لایحه جدید قانون مجازات اسلامی در کتاب حدود

قسمتی از متن پایان نامه :

 

مفهوم اصطلاحي

حد در اصطلاح فقهی عبارت است از مجازاتهای خاصی که در مقابل جرایم خاصی از سوی شارع وضع شده اند و میزان  آنها مقدر و معلوم است . مجازاتهای حدی در مقابل مجازاتهای تعزیری ، قصاص و دیات به کار می رود ، فقها در بیان اصطلاحی حد تعاریف مختلفی ارائه کرده اند که برخی از آنها را مورد توجه قرار می دهیم .

دهخدا درمعنای حد آورده است : « حد در اصطلاح حقوق جزای اسلام در کتب فقه ، مقابل قصاص است و آن اجرای مجازات بدنی می باشد در اثر ارتکاب اموری چند ، و مقدار آن معین است . حد و تعزیر هر دو از اقسام مجازات بدنیست لکن در حد ، مقدار مجازات ثابت و معین است . و در تعزیر مقدار آن منوط به نظر حاکم است . اختلاف جرایم موجب شده که برای هر یک حد دیگری مقرر شود . چنانکه حد زنا ۸۰ تازیانه است و حد محارب کشتن است . »[۱]

صاحب جواهر الكلام در تعريف اصطلاحي حد مي گويد : « هر آنچه كيفرش مشخص باشد ، حد ناميده مي شود . » [۲]

ایرادی که به این تعریف وارد است اینست که : حد عبارت است از خود کیفر و مجازات نه چیزی که برایش کیفر وضع شده است .

برخی از فقهای امامیه از جمله شهید ثانی[۳] و فاضل مقداد[۴] در تعریف حد گفته اند : «حد از نظر شرعی عبارت است از مجازاتی که بدن را به درد می آورد و سبب آن ، ارتکاب گناه خاصی است و شارع مقدار آن را مشخص کرده است . »

این تعریف بی اشکال نیست چرا که بعضی از مجازاتهای حدی مانند حبس و تبعید بدن را به درد نمی آورند بلکه ایجاد محدودیت می نمایند که از نظر حقوق عرفی در زمره مجازاتهای سالب آزادی و محدودکننده آزادی هستند . بنابراین ، این تعریف جامع افراد نیست و از طرفی مانع اغیار نیز نمی باشد زیرا قائلین به این تعریف خود معترف به مقدر بودن بعضی از تعزیرات از سوی شارع هستند ، مگر اینکه این موارد را حد محسوب دارند .

در كتاب فقه امام جعفر صادق (ع) آمده :

« حد ، مجازاتي است كه شارع به صورت نص ، بر آن اشاره نموده است . و واجب است گناهكار به وسيله اين عقوبت ، مجازات شود وچون شارع ، ميزان و مقدار اين مجازات را معين نموده است ، آن را

حد مي نامند »[۵]

به عبارت ديگر مي توان گفت :

« حد به معني عقوبتي است كه از جانب شرع تعيين شده و بدون كم و زياد جاري مي شود . و حاكم شرع حق دخل و تصرف در آن را ندارد . »[۶]

مطلب مشابه :  دانلود پايان نامه بررسی اکراه در قتل در حقوق کيفری ايران و اسلام

در میان فقهای اهل تسنن نیز دو تعریف از حد مشهور است :

۱ . حد عبارت است از مجازاتی که شارع مقدار آن را معین کرده است .[۷] این تعریف نیز مانع اغیار نیست ، زیرا شامل همه مجازاتهایی که شارع آن را مشخص کرده است ، اعم از حق الله و حق الناس مثل قصاص و امثال آن می شود .

۲ . حد مجازات معین شده از سوی شارع در رابطه با حق الله است .

این تعریف با قید حق الله ، مجازات قصاص و دیات را از تعریف حد خارج می کند . اما با مبنای شیعه که بعضی از حدود را حق الناس می دانند ، تعریف از جامعیت می افتد حد قذف در این تعریف جایی ندارد .

از آنجا که جرایم مستوجب حد ، تجاوز و تعدی به ارکان بنیادین جامعه به حساب می آیند و هرکدام با هتک مصالح اساسی به پیکره جامعه لطمه وارد می سازند ، اقامه حد بر مرتکبین این جرایم مورد اهتمام شارع مقدس قرار گرفته است که در روایات متعددی هم بر اهمیت آن تاکید شده است .

پیامبر گرامی اسلام فرمود : « اقامه حد بهتر از باران چهل صبح است . »

امام باقر(ع) فرمود :« حدی که در زمین اقامه می گردد با برکت تر از باران چهل شبانه روز است . »[۸]

امام موسی بن جعفر (ع) در تفسیر آیه شریفه « یحیی الارض بعد موتها » (آیه ۱۹ سوره روم ) فرمود : خداوند زمین را بوسیله باران زنده نمی کند ، بلکه مردانی را بر می انگیزاند که عدالت را زنده کنند ، سپس زمین به خاطر احیای عدالت زنده می شود . بعد فرمود : یقیناً اجرای عدالت سودمند تر از جهل شبانه روز باران است .

این نفع بردن برای آن است که سلامت و امنیت یک جامعه اساس همه چیزهاست . امنیت اجتماعی بدون اجرای حدود و احقاق حقوق تامین نمی گردد . اهمیت اجرای حدود تا آنجاست که امام حسین (ع) یکی از علل قیام در مقابل حکومت اموی را تعطیل حدود الهی می شمارد . [۹] از آنجا که اجرای حدود در سایه حکومت اسلامی امکان پذیر است ، یکی از فلسفه های تشکیل حکومت اسلامی اجرای حدود و به طور کلی احکام الهی می باشد .

قانون مجازات اسلامی نیز در ماده ۱۳ به تعریف حد پرداخته و مقرر می دارد : ” حد به مجازاتی گفته می شود که نوع و میزان و کیفیت آن در شرع تعیین شده است . ” این تعریف نیز خالی از اشکال نیست ، زیرا به عنوان مثال دیه براساس همین قانون ، نوعی مجازات است که نوع آن مشخص است و میزان آن نیز از سوی شارع تعیین شده و کیفیت اجرای آن نیز معلوم است . بنابر این تعریف فوق ، دیه را نیز شامل می شود و حال آنکه نه قانونگذار نه فقها ملتزم به این معنی نیستند ، مگر اینکه گفته شود دیه مجازات نیست و ماهیت جزایی ندارد .

مطلب مشابه :  پايان نامه با موضوع نقش جایگاه حریم خصوصی در کشف جرم و تحقیقات مقدماتی در حقوق ایران

۲ – دهخدا ، علی اکبر ، لغت نامه دهخدا ، ج ۱۸ ، چاپخانه مجلس ، تهران ، ۱۳۳۰ خورشیدی. ص ۳۷۹

۳ –  النجفي ، محمد حسن ، جواهر الكلام ، ج۴۱ ، بیروت ، داراحیاء التراث العربی ، چاپ هفتم ،  ص ۲۵۴

۴ – حرعاملی ، محمد بن الحسن ، مسالک الافهام ، ج ۲ ، بنیاد معارف اسلامی ، چاپ اول ، ۱۴۲۵ ه.ق ، ص ۴۲۳

۵  – سیوری ، فاضل مقداد ، التنقیح الرائع لمختصر الشرایع ، ج۴ ، مکتبه آیت الله مرعشی ، چاپ اول ، ۱۴۰۴ ، ص ۳۲۷

۱-  مغنيه ، محمد جواد ، فقه الامام جعفر صادق ، ج ۶ ، بیروت ، دارالجود ، دارالتیار ،۱۴۱۳ه.ق ، ص۲۵۶

۲- محمدي ، ابوالحسن ، حقوق كيفري اسلام ،  مرکز دانشگاهی تهران ، چاپ اول ، ۱۳۶۲ ،ص۹

۳ – ابن الهمام ، فتح القدیر ، ج ۵ ، دارالکتب العلمیه ، بیروت ، چاپ اول ، ۱۲۲۴ ،ص ۲۱۲

۴  –  الحر العاملی ، محمد بن الحسن ، وسایل الشیعه ، ج ۱۸ ، بیروت ، داراحیاء التراث العربی ، بی تا ، ص ۳۰۸

۱-  نجمی ، محمد صادق ، سخنان حسین بن علی (ع) ، قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ ۷ ، ۱۳۶۵، ص ۱۴۸

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

: اهداف تحقیق

هدف از نگارش این تحقیق بیان جنبه های مثبت لایحه در قسمت حدود می باشد . تا کمکی هرچند ناچیز به تصویب قانونی کارآمدتر و به دور از ابهام باشد .

ج : پرسش های تحقیق

۱ . نوآوری های شکلی لایحه جدید قانون مجازات کدام است ؟

۲ . نوآوری های ماهوی لایحه جدید مجازات اسلامی کدام است ؟

۳ . لایحه جدید قانون مجازات اسلامی تا چه میزان در رفع ابهامات تقنینی نسبت به قانون مجازات فعلی موفق عمل کرده است ؟