دانلود پايان نامه ارشد:شناسایی تفاوت اضطرار در حقيقت با حالت ضرورت وضعيتي

دانلود پايان نامه ارشد:شناسایی تفاوت اضطرار در حقيقت با حالت ضرورت وضعيتي

مهر ۴, ۱۳۹۵ Off By 92

 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 مطالعه تطبیقی اضطرار در حقوق کیفری ایران و فرانسه

قسمتی از متن پایان نامه :

 

بخش اول: مفاهيم، مباني و پيشينه‌ي اضطرار

در این بخش سعی شده مفهوم اضطرار روشن تر شود و همچنین به این موضوع پرداخته شده که عدم مسئولیت کیفری فرد مضطر بر چه مبنائی است.پیشینه ی تاریخی اضطرار نیز مورد بررسی قرار گرفته و اینکه در حقوق ایران و حقوق کیفری فرانسه از چه زمان به موضوع اضطرار پرداخته شده است.

فصل اول: مفاهيم و پيشينه‌ي تاريخي

در اين فصل به مفهوم واژه اضطرار پرداخته شده است كه براي فهم دقيق مطالب، لازم به نظر مي‌رسيد. و آنگاه به بررسي پيشينه‌ي تاريخي اضطرار در حقوق ايران و فرانسه و تحولاتي كه تاكنون انجام گرفته ، پرداخته شده است.

مبحث اول: مفهوم اضطرار و تفكيك آن از عناوين مشابه

در اين مبحث راجع‌به مفهوم اضطرار در ايران و مقايسه آن در فرانسه و مفاهيم مشابه با آن سخن به ميان آمده است.

گفتار اول: مفهوم اضطرار

الف: مفهوم لغوي

مفهوم لغوي اضطرار تنگدستي و سختي و رنج و … است. اضطرار ريشه در قوانين بسيار قديمي دارد. شايد بتوان گفت از زماني كه بشر داراي قانون نوشته و مدوّن شده است به اضطرار و تأثير آن در جرم و مجازات توجه كرده است. به عنوان مثال قانون حمورابي كه دو هزار سال قبل از ميلاد تدوين شده از اضطرار سخن گفته است.

اضطرار از ريشه‌ي ضر از باب افتعال گرفته شده كه اگر «ض» را با (فتحه) قرائت كنيم، معناي لغوي آن متضاد نفع است. و به معناي زيان ديدگي است. و اگر «ض» را با (ضمّه) قرائت كنيم به معناي فقر و تنگدستي و سختي مي‌آيد. ضرورت هم اسم مصدر اضطرار است.[۱]

ـ حقوقدانان نيز چنين معنا كرده‌اند: اضطرار در لغت به معني ناچاري و درماندگي است. و در زبان حقوقي با لغت ضرورت يا حالت ضرورت كه برگردان فرانسوي اين كلمه است مرادف است. اضطرار به معناي عامّ كلمه‌ حالتي است كه انسان خود را در تنگنا ببيند و براي گشايش آن ناچار شود به كاري دست زند و مرتكب جرم شود.

ـ آيه‌ي ۸۳ سوره‌ي انبياء مي‌فرمايد: انی مسنی الضرر»؛ يعني: دچار سختي و مشقت شده‌ام. انساني كه به رنج و زيان افتد، همان حالت كه باشد نشسته، خفته و ايستاده، به سرعت ما را به دعا مي‌خواند.[۲]

مطلب مشابه :  بررسی راه‌حل‌هایی برای تجار و افراد عادی و کمک به آنها -پايان نامه ارشد حقوق

ـ در فرهنگ «عميد» نيز در معني لغوي بيچارگي و درماندگي آمده است.[۳]به معناي ناچار و مجبور شدن انسان بر موردي كه بر ضررش باشد.

ـ حال معناي لغوي اضطرار را در نظر علماي اهل سنّت بررسي مي‌كنيم:اضطرار[۴] عبارت است از: ناچاري، ناگزيري، درماندگي.[۵] و اضطرار يعني: احتياج به چيزي داشتن، به ناچاري كاري كردن، اضطرار به معني نيازمند كردن كسي و مضطر شدن.

ـ اضطرار در عُرف به معناي وارد شدن انسان بر عملي كه علي‌رغم ميل باطني انجام مي‌دهد و اين معنا به دو صورت است:

  1. ضرري كه به سبب امر خارجي باشد. مثل: كسي كه تهديد مي‌شود بر انجام عملي.
  2. ضرري كه به سبب امر دالي باشد. مثل: كسي كه از فشار مستي مرتكب عملي مي‌شود.

ـ آيات ۱۲۶ سوره‌ي بقره و ۱۷۳ سوره‌ي نمل به اضطرار اشاره دارد.[۶]

ـ در «فرهنگ نفيسي» براي لفظ اضطرار و منشقات آن معاني زيادي نقل كرده. منجمله «ضرور گفته شده از تازي: احتياج، درماندگي، تنگدستي، لزوم، اجبار، مزاحمت، ضروري گرفته شده از تازي: هر چه كه بدان احتياج افتد و وجود آن لازم باشد.[۷] در فرهنگ‌هاي لغت فرانسه واژه‌ي Nécessaire به معناي لازم، ضروري، محترم و واجب ذكر شده است.[۸]

  1. سيّاح، احمد، فرهنگ بزرگ جامع نوين (عربي به فارسي)، ترجمه‌ي المنجد، انتشارات اسلام، چ هفتم، ج ۱، ص ۱۱۰۶٫
  2. سوره‌ي يونس، آيه‌ي ۱۲ «و اذا مس الانسان الضرردعانا لجنبه او قاعدا او قائعا ».
  3. عميد، حسن، فرهنگ فارسي، چ اول، انتشارات جاويدان، ص ۱۲۳٫

. Elat de Necessite 4.

  1. دهخدا، علي‌اكبر، لغت‌نامه، تهران، انتشارات دانشگاه، چ ۲، ج ۲، ص ۲۸۷٫
  2. راغب اصفهاني، مفردات الفاظ قرآن، مترجم دكتر سيد غلامرضا خسروي، جلد ۱-۲، انتشارات مرتضوي، تهران، ص ۳۰۲-۳۰۳٫
  3. نفيسي، علي‌اكبر، فرهنگ نفيسي، جلد ۳، ص ۲۲۰۱٫
  4. پارسانيا، محمدرضا، فرهنگ معاصر فرانسه، انتشارات فرهنگ معاصر، چاپ اول، ۱۳۸۰، ص ۵۷۹٫

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف تحقيق

ايجاد يك ذهنيت انساني و اجتماعي نسبت به پديده جرم است. يعني دانسته شود كه جرم به صورت مجرد نبايد تحليل و ارزيابي شود و ضروري است تا وضعيت شخصي و اوصاف فردي در كنار معيار متعارف در تبيين مسائل جزايي لحاظ شود. به عبارت ديگر نگاهي اجتماعي و واقع‌بينانه به جرم و داشتن بينش موسّع و دخالت دادن ساير عوامل در ارزيابي اين پديده مهم اجتماعي از اهداف اساسي اين، پژوهش است و در نهايت يافتن و تبيين معيار صحيح از اين مسئله به عدالت كمك بيشتري خواهد كرد.

مطلب مشابه :  بررسی حسن اجراي وظيفه پلیس در قبال رعايت حقوق شهروندي -پايان نامه ارشد حقوق

نكته ديگري كه در اينجا بايد به آن اشاره كرد مفروض و زمينه تحقيق است. در پژوهش كنوني تلاش در جهت اثبات اين امر بوده كه اضطرار و ضرورت دو نهادي مشابه هم مي‌باشند و تفاوت اساسي با هم ندارند و بايد آن دو را جزء عوامل رافع مسئوليت كيفري دانست. زيرا مصاديق و موضوعات هر دو نوعاً واحد هستند و از طرفي از نظر مفهومي شباهت بسيار دارند.

اضطرار در حقيقت حالتي است كه ارتكاب جرم در آن ضرورت دارد و حالت ضرورت وضعيتي است كه فرد ناگزير به ارتكاب جرم است.

در حقوق ايران نيز اين دو مفهوم به صورت مشابه به كار رفته است ولي از آنجا كه چنين عملي را جرم مي‌دانيم، آثار قهري آن را پذيرا هستيم و مقنن ما هم همين را پذيرفته است. در حقيقت مفاهيم و مصاديق اجراي اضطرار و قانون اهم در ماده ۵۵ قانون مجازات اسلامي و بند «ب» ماده ۵۶ همان قانون، هر دو در مقام بيان يك موضوع هستند.به نظر مي‌رسد اين دو را بايد جزء عوامل رافع مسئوليت كيفري دانست.

ـ در تحقيق حاضر، نكته‌اي كه مزيد بر تحقيقات انجام شده تاكنون مي‌باشد، بعد تطبيقي آن با حقوق فرانسه است.