پایان نامه ارشد :بررسی تطبیقی معاونت در جرم در حقوق کیفری ایران و لبنان

پایان نامه ارشد :بررسی تطبیقی معاونت در جرم در حقوق کیفری ایران و لبنان

مرداد ۲۲, ۱۳۹۵ Off By 92

 

عنوان کامل پایان نامه :

بررسی تطبیقی معاونت در جرم در حقوق کیفری ایران و لبنان

قسمتی از متن پایان نامه :

تعريف حقوقي

قانونگذاران هیچ یک از دو نظام کیفری ایران و لبنان، تعریف مشخص و کاملی از معاونت در جرم ارائه نکردند و لذا برای ارائه مفهوم دقیق­تری از آن به بیان تعاریف صاحب نظران حقوقی هر دو کشور در خصوص معاونت در جرم می پردازیم:

الف) معاونت درجرم از نظرگاه حقوقدانان ايران

قانونگذار ايران هيچگاه معاونت در جرم را تعريف نكرده و همواره به ذكر مصاديق آن بسنده كرده است، لكن دريكي از آراء صادره از شعبه سوم ديوان عالي كشور مقصود از معاون چنين بيان شده است: «منظورازمعاونان جرم،اشخاصي­هستند­كه­اقدامي دراصل عمل يا شروع آن نكرده باشند،…»۸۴

«چون كمك كردن و ياري رساندن داراي مصاديق متعدد است غالباً معاونت تعريف­ نمي شود بلكه قانونگذار با احصاي موارد و نشان دادن مصاديق معاونت، آن را مشخص­كرده­اند»۵۴حقوقدانان ايران تعاريفي از معاونت درجرم و معاون جرم بيان نموده اند،كه دراينجا به ذكرچند نمونه از اين تعاريف مي پردازيم:

دكتر محسني معاونت را چنين تعريف نموده: «معاونت در جرم آن است كه شخص بدون آنكه مستقيماً و راساً در عمليات اجرايي جرم شركت نموده باشد، براثر تحريك يا تطميع يا نيرنگ و فريب، ديگري را وادار به ا رتكاب جرم مي­نمايد و يا با علم و اطلاع وسيله ارتكاب جرم را براي مباشر اصلي تهيه و تسهيل مي­نمايد و يا آنكه طريق ارتكاب جرم را به مجرم اصلي ارائه مي دهد.» ۱

دكترميرمحمد صادقي معاونت را چنين تعريف مي­كند: «معاونت درجرم عبارت از اين است كه كسي بدون آنكه خودش در­عمليات اجرايي تشكيل دهنده­جرم شركت كند يا اينكه بتوان گفت كه جرم مستند به عمل اوست، به ارتكاب جرم كمك كند».۲

دكترحميدي درتعريف معاونت در جرم نوشته است: «يكي از اشكال شركت و همكاري اين است كه همكاريا همكارآن مجرم به هيچ وجه راساً دخالتي درعمل يا عمليات تشكيل دهنده جرم ندارند بلكه صرفاً مصدراعمال مقدّماتي جرم مورد نظرقرار مي­گيرند، دراين مورد همكاران مجرم اصلي را معاون جرم وفعل منتسب به ايشان را معاونت مي نامند»۳

دكترگلدوزيان،درتعريف معاون جرم نوشته است كه: «تمام كساني كه رفتارشان تنها جنبه كمك به مباشر يا شركاي جرم در تدارك يا ارتكاب مادي جرم داشته است و به صورت غير مستقيم يا تبعاً در وقوع جرم مشاركت داشته­اند، معاون جرم به حساب مي آيند.» ۴

«درجرم معاونت مرتكب بي­آنكه شخصاً عمليات مادي جرم را انجام داده باشد، با تهيه وسايل يا تحريك وترغيب ديگري و سايراقدامات­ مصرح در­قانون، مباشرجرم معيني را­ياري وكمك مي­كند».۵

مؤلف­كتاب ترمينولوژي حقوق، معاونت درجرم را «ياري مباشر از سوي غير مباشر، تحريك او يا تهيه مقدّمات كارمجرم ويا دخالت در لواحق جرم و … مي­داند. ۶

درقانون مجازات لبنان به جاي معاونت از واژه­هاي محرّض و­ متدخّل­ استفاده مي­شود. كلمه محرّض­اسم فاعل ثلاثي مزيد«حرض» از باب تفعيل است به معناي«تحريك كرد،برانگيخت» مي­باشد و محرّض  به معناي «محرك،مشوق» مي­باشد ومصدرآن «تحريض» به معناي«تحريك»، برانگيختن» است. كلمه­متدخّل­اسم فاعل­ثلاثي­مزيد«تدخل» از باب­تفعل است به معناي­دخالت كرد و مداخله­كرد ومتدخّل ­به­معناي­«مداخله­كننده،ميانجي» مي­باشد­ومصدرآن­«تدخل»­به­معناي«مداخله­دخالت-­پا­در­مياني» است. ۷

«كلمه محرّض­ به­معناي فتنه برانگيز، برانگيزنده،كسي كه منكرات را تشويق­كند.

كلمه متدخّل­ به­معناي­دخالت كننده-«تدخل في الامور» به معناي­خود را درآن­كار دخالت داد، درآن كارها مداخله­كرد»۱

ب) معاونت در جرم از نظرگاه حقوقدانان لبنان

درحقوق لبنان­درخصوص مشاركت ومداخله درارتكاب جرم اصطلاح­«المساهمه الجرميه» بيان شده است كه اين مشاركت ومداخله را ازدوجهت تقسيم­بندي مي­كنند. ازيك جهت همكاري در ارتكاب جرم را به همكاري مادي ومعنوي واز جهت ديگر به همكاري اصلي وتبعي تقسيم مي­نمايند. دراين تقسيم بندي فاعل اصلي ومعاونين­(متدخّلين)جرم را جزء همكاران مادي و تحريك كنندگان به ارتكاب جرم را كه «محرّض» ناميده مي­شود،جزء همكاران معنوي مي­دانند.۲۱

اصطلاح ديگري كه جهت معاونت درارتكاب جرم درحقوق اين كشور بيان شده است. «المتدخّل في­الجريمه» مي­باشدودرخصوص معاون جرم نيز«المتدخّل » به­كار مي­رود[۱].۳۲ لازم به ذكر است كه درحقوق لبنان متدخّلين درجرم به دوگروه «المتدخّل­ الاصلي»و«المتدخّل­ الفرعي» يعني معاون اصلي و عادي قابل تقسيم هستند. ۳۲۴ ۳واژه ديگري تحت عنوان تحريض درحقوق لبنان كاربرد دارد كه اين واژه به معناي تشويق و وادار كردن ديگري به ارتكاب جرم است. ۵۴ ومترادف «تحريك» درحقوق ايران است.

مطلب مشابه :  پايان نامه ارشد حقوق:سنجش تفاوتهای صلاحیت واقعی در حقوق ایران و لبنان در جهت یافتن قوانین و مقررات بهتر

درحقوق لبنان، تعريف مشخصي ازمعاونت درجرم درمتون قانوني ارائه نشده است بلكه تنها به مصاديق معاونت (متدخّل) آن هم به طور حصري اكتفاء نموده است. همان­گونه كه بيان گرديد درحقوق لبنان معاونين جرم به دو گروه معاونين اصلي و معاونين عادي تقسيم مي­شوند.۶۵۴[۲] ماده ۲۲۰ قانون مجازات لبنان در تعريف معاون اصلي جرم مقرر مي­دارد: «او كسي است كه اگرمساعدت و همكاري او نبود، جرم ارتكاب نمي­يافت و همانند فاعل اصلي مجازات مي­گردد، گويي كه خودش فاعل اصلي جرم است…» درمورد معاون عادي هيچ تعريفي در قانون مجازات اين كشور به چشم نمي خورد. از خلال مفهوم ضمني ماده۲۱۲ ق.م كه درتعريف فاعل اصلي جرم مقرر مي دارد: «فاعل اصلي جرم كسي است كه عناصر تشكيل دهنده جرم را خود به تنهايي انجام داده و مستقيماً دست به ارتكاب جرم مي­زند» مي­توان اين­گونه استنباط نمود كه معاون عادي جرم كسي است كه اقدام وي مكمل اقدام فاعل اصلي جرم بوده و در اجراي جرم به طور غير مستقيم همكاري نمايد».۷۵ ۱

ملاحظه مي­شود كه در حقوق اين كشور نيز تعريف دقيق و كامل از معاونت در جرم وجود ندارد. لذا به منظور ارائه تعريفي مشخص در اين خصوص به نظريات صاحب نظران حقوقي اين كشور مراجعه شده و با مطالعه و بررسي كتب حقوقي تعاريفي در اين مورد بدست آمده كه در ذيل به برخي از آن اشاره مي­كنيم. 

معاون جرم­(متدخّل)كسي است­كه­ارتكاب­جرم را تسهيل مي­كند يا­كمك به ارتكاب آن مي­كند، بدون اينكه به صورت مادي در اجراي افعال مجرمانه مشاركت داشته باشد. پس معاون دور از عمل اجرايي است وتنها با طرق مختلفي كه درماده ۲۱۹ ق.م. ل آمده، براي او فراهم و تهيه مي­كند.۱ ۲

معاونت درجرم عبارت است از اقدامي­كه با فعل مجرمانه ونتيجه آن، نوعي رابطه سببيت داشته باشد بدون اينكه متضمن انجام جرم يا اجراي نقش اصلي در جرم باشد.۲ ۳

قانون مجازات لبنان معاون را به نسبت فاعل و شريك و محرّض  تعريف نكرده است. قانون جديد فرانسه معاون را شخصي مي­داند كه ارتكاب جنايت يا جنحه را با مساعدت و ياري نمودن، تسهيل مي­كند و يا كمك به ارتكاب آن مي­كند (ماده ۷-۱۲۷ قانون جديد فرانسه) و قانونگذار تنها به بيان حالت تدخل اكتفا نموده است. بدين ترتيب معاون (متدخّل ) از فاعل اصلي كه ركن مادي جرم از او سر مي زند كاملاً متفاوت است و نيز از شريك كه فعل تشكيل دهنده ركن مادي يا جزئي از آن را انجام مي دهد يا نقش اجرايي اصلي در جرم را ايفاء مي كند فرق دارد.۳۱ همانگونه که سابقاً ذکر شد درحقوق لبنان برای عبارت معاونت در جرم گاه عنوان «همکاری تبعی» (المساهمه التبعیه) به کار برده می­شود که در تعریف آن می­گویند: «همکاری تبعی، اقدامی است که از طرف دیگری جهت همکاری در ارتکاب جرم صورت گرفته و مرتبط با فعل اصلی و نتیجه آن بوده و بدون اینکه معاون در تحقق عناصرتشکیل دهنده­جرم دخالت داشته باشد ویا دراجرای جرم بطور مستقیم نقش داشته باشد.۴[۳]

معاونت قانوناً جرم مستقلی محسوب نمی­شود. بلکه وصف خاصی است برای برخی از اشکال همکاری جنایی درافعال مجرمانه ارتکابی ومعاون جرم به صورت فیزیکی ومستقیم در ارتکاب جرم مشارکت نمی­کند،بلکه به­طورغیرمستقیم وقوع جرم راتسهیل نموده و درارتکاب­آن همکاری می­نماید.۵[۴]

بنابراین ممکن است تعریف متدخّل­ در جرم این باشد که کسی کمک به ارتکاب جرم می­کند و عمل او از ارکان مادی جرم یا عملیات اجرایی و مؤثر درجرم نباشد.۶ [۵]

معاونت تنها درجنایات وجنحه محقق می­شود. همانطور که بند ۱ ماده ۲۱۹ قانون مجازات تصریح نموده است. پس معاونت در امور خلاف مجازاتی ندارد، مگر زمانی که به آن تصریح شده باشد. مانند ماده ۷۵۸ قانون مجازات که بیان می­کند: ایجاد کننده سروصدا در هنگام شب، و نیز کسانی که دراین امرخلاف همکاری و دخالت می­کنند مجازات می شوند.۱[۶]

مطلب مشابه :  بررسی آثار حقوقی ناشی از اعطاء نیابت-پايان نامه ارشد حقوق

چنانچه قبلا بیان شد، عمل فاعل یا شریک ذاتا دارای وصف مجرمانه و مستقل است و وابسته به هیچ عمل­دیگری نیست. برخلاف عمل معاون که بعد از عملیات مجرمانه مصداق پیدا می­کند و اگر رابطه­اش با عمل فاعل و به عاریت گرفتن وصف نامشروع آن نبود، مجازاتی به خاطر آن داده نمی­شد. به معنای دیگر طبق قانون،وقتی فاعل برای مجازاتش نیازی به وجود معاون ندارد، پس قانونا وجود معاون تنها با فاعل متصور است.۲[۷]بنابراین معاون، شریک تبعی و وابسته درجرم نامیده می شود.۳[۸]

گفتار دوم: تمييز معاونت درجرم از مفاهيم مشابه

دراين گفتار به مقايسه معاونت از مباشرت و مشاركت در جرم و همچنين مقايسه آن با شرط سبب و علت جرم خواهيم پرداخت.

بند اول: تمييز معاونت از مباشرت درجرم

«ماده ۴۳ ق.م.ا ضمن بيان مصاديق معاونت در جرم براي تعيين كيفر معاون بدون تعيين نوع مجازات (حبس يا جزاي نقدي و شلاق) و ميزان آن مقرر مي­دارد: «معاونين جرم با توجه به شرايط و امكانات خاطي و دفعات و مراتب جرم و تاديب از وعظ و تهديد و درجات تعزير، تعزير مي شوند، لذا در حالي كه كيفر شريك جرم مجازات مباشر و فاعل مستقيم جرم است، ضرورت دارد و مفيد است كه تفاوت مباشر جرم از معاون جرم مشخص شود تا امكان تعيين كيفر مناسب به رغم ماده ۷۲۶ ق.م.ا كه­مجازات­معاون را درجرايم تعزيري­حداقل­مجازات مقرردرقانون براي همان جرم مي­داند،­فراهم شود»۴۲ براي تشخيص فاعل اصلي از معاون جرم دو ضابطه عيني۵[۹] و ذهني۶[۱۰] ارائه شده است. 

درنظريه عيني يا موضوعي بر نحوه عمل و كيفيت مداخله­ي مجرمين اصلي و معاونين آن ها در ارتكاب جرم توجه نموده و اگر آن قسمت از اعمال انجام شده داخل در تعريف قانوني جرم يا يكي از عناصر تشكيل دهنده­آن باشد، اعم از آن كه فعل ارتكابي تام يا شروع به اجراء تلقي شود، مرتكب، فاعل اصلي يا مباشرجرم است و در صورتي كه عمل انجام شده صرفاً به شكل تهيه مقدّمات يا به يكي ازصور معينه قانوني، محدود به تشويق ترغيب و تسهيل و … باشد به طوري كه ارتباطي به عنصر مادي سازنده­ي جرم نداشته باشد، مرتكب معاون جرم محسوب مي­شود.

 

سوالات یا اهداف پایان نامه :

سؤال اين است كه اصولاً چرا چنين فردي مجرم شناخته شده است؟ مصاديق لازم به منظور تحقق معاونت درجرم در قوانين جزايي دو كشور ايران و لبنان چه مواردي است؟ آيا اين مصاديق منحصر به موارد تعيين شده قانوني است؟ رفتار مادي لازم جهت تحقق معاونت در جرم در اين دو نظام كيفري صرفاً به شكل فعل مثبت است يا ترك فعل نيز مي تواند مصاديق معاونت محسوب گردد؟ آيا مسئوليت معاون نشات گرفته­ازمسئوليت مباشرجرم است يا بايستي براي آنچه عملاً انجام داده است مجازات شود؟ براي توجيه مسئوليت كيفري معاون جرم ارتكاب چه مقدار فعل از سوي كمك كننده ضروري است؟آيا وجود توافق قبلي يا هدف مشترك، شرط تحقق نهاد مزبور دراين دو نظام كيفري است؟ هرگاه توافق قبلي ياهدف مشترك وجود نداشته باشد ولي متهم (معاون) اتفاقاً درصحنه جرم حاضر باشد وضعيت چگونه خواهد بود؟ با توجه به مطالب فوق سؤال­هاي اصلي تحقيق عبارتند از:

۱- آيا بزه معاونت در جرم بزه عاريتي است يا جرم مستقل محسوب مي­گردد؟

۲-آیا معاونت در جرم در رابطه سببیت بین رفتار معاون و جرم ارتکابی توسط مباشر لاجرم بایست مستقیم باشد؟

۳- آیا معافیت مباشر جرم از مجازات در هر صورت موجب معافیت معاون نیز خواهد بود؟

۴- آیا معاونت در جرم از طریق ترک فعل نیز ممکن خواهد بود؟

۵- مصادیق قانونی معاونت در جرم به نحو حصر است یا تمثیل؟

۶- آیا علم و آگاهی معاون از قصد مجرمانه مباشر برای تحقق رکن روانی معاونت در جرم کفایت می کند یا علاوه بر آن قصد مجرمانه معاون نیز ضروری است؟

 متن فوق بخش هایی از این پایان نامه بود

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد

می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

لینک متن کامل پایان نامه رشته حقوق با عنوان : بررسی تطبیقی معاونت در جرم در حقوق کیفری ایران و لبنان  با فرمت ورد