پایان نامه با کلید واژه های
اعتبارات خرد، توسعه روستا، اقشار کم درآمد

پایان نامه با کلید واژه های اعتبارات خرد، توسعه روستا، اقشار کم درآمد

آذر ۷, ۱۳۹۷ 0 By admin3

ن و سياست گذاران براي از بين بردن فقر وکاهش بيکاري در کشور هاي مختلف قرار گرفته است، اعتبارات خرد است. اهميت اين شيوه به گونه ايي بوده که سازمان ملل متحد سال ۲۰۰۵ را به عنوان سال اعتبارات خرد نام گذاري کرده بود. يکي از اهداف ضمني و در حقيقت کليد موفقيت برنامه هاي مربوط به اعتبارات خرد، ايجاد و توسعه اشتغال است. بدون دسترسي افراد به شغل هاي مولد و پايدار تحقق اهداف غير متعالي غير ممکن مي نمايد (فعاليت،خارقاني ، ۱۳۹۰ :۲۳). در واقع دريافت وام و اعتبار و انتقال پول از يک فرد به فرد ديگر يا از يک نهاد به نهاد ديگر نقش اساسي در تأمين اعتبار فعاليت هاي مختلف اقتصادي دارد. اعتبار وام را مي توان انتقال موقت قدرت خريد از يک فرد حقيقي و يا حقوقي به فرد ديگر دانست. اعتبارات براي تأمين نهاده هاي مختلف توليدي مانند نيروي کار، نهاده هاي سرمايه اي، فناوري و همپنين خريد مواد اوليه مورد استفاده قرار مي گيرد و از اين رو اهميت ويژه اي در رشد و توسعه فعاليت هاي سرمايه گذاري و توليدي دارد. طبيعتاً مشاهده مي شود که اعتبار و وام به طور مستقيم و غير مستقيم بر اشتغال واحد هاي توليدي و يا فرصت هاي شغلي جديد تأثير مي گذارد( بختياري، پاسبان،۱۳۸۳، ۷۶).
برنامه هاي اعتبارات خرد، با هدف بهبود وضعيت اقتصادي، کاهش بيکاري به وجود آوردن اشتغال به صورت خود اشتغالي و کار آفريني و کاهش فقر مناطق روستايي و شهري در بازار کار بسياري از کشور ها اتخاذ شده است.(حسن زاده و همکاران، ۱۳۸۵ : ۵۰ – ۴۹). اعتبارات خرد، به عنوان راهبردي در توسعه اقتصادي با هدف دسترسي زنان و مردان کم درآمد به منابع اعتباري، براي بهبود وضعيت اقتصادي و اجتماعي آنهاست (رحيمي،۱۳۸۵ : ۳۳۶-۳۳۵). اهـــداف اعتبارات خرد در ايران، توانمند ساختن كلي روستا و ثروت زايي و مشاركت در برنامه ريزي و تصمصم گيري براي توسعه روستاها مي باشد، هدف كلي اعتبارات خرد در كشور ما احياي مديريت توسعه پايدار منابع طبيعي و افزايش در آمد خانوارهاي كم درآمد از طريق پرداخت وام هاي كوچك براي انجام فعاليتهاي درآمدزا و ارتقاء خودباوري اهالي روستا و جوامع عشايري به خصوص زنان و كودكان مي باشد (مهاجراني، ۱۳۸۲ :۸-۴). در صورتي که اقشار کم درآمد روستاها نتوانند درآمد مورد نيازشان را تأمين کنند؛ مهاجرت، تخريب محيط زيست و . . . اجتناب ناپذير خواهد بود. براي کسب در آمد داشتن شغل ضروري است و براي کسب شغل نيز امکانات ويژه اي لازم است. قبل از اينکه مردم بتوانند کاري را شروع کنند بايد داراي سرمايه باشند. وجود سرمايه عامل مهمي است که مي تواند عوامل ديگر را نيز تهيه کند.( يعقوبي، ۱۳۸۴، ۱۳۰). بخشي از معضل بيکاري در همه کشورها دنيا از طريق خود اشتغالي بر طرف مي شود. تمايل ذاتي افراد به کارآفريني، دسترسي به سرمايه هاي انساني و مالي، در آمد حاصل از خود اشتغالي و موقعيت اجتماعي خود اشتغالي نسبت به مشاغل مزد بگيري، از جمله عوامل مؤثر در گرايش افراد به خود اشتغالي هستند( عباسي، آريانفر، ۱۳۸۷، ۷).
در کشور هاي در حال توسعه، روستاييان اغلب به منابع اعتباري رسمي دسترسي ندارند، اين واقعيت موجب شده که بسياري از نويسندگان، اعتبار را براي توسعه روستايي حلقه مفقوده و به عنوان پيش نيازي تلقي کنند. از طرف ديگر نبود و کمبود اعتبارات رسمي، موجب گسترش بخش غير رسمي اعتبارات در نواحي روستايي شده است؛ اين امر نابرابري اجتماعي و تخريب محيط زيست را به دنبال دارد ( داوان، ۱۳۸۸، ۳۱). از طرفي ديگر، تمرکز سرمايه در مناطق روستايي اصولاً ناچيز است، دليل اين امر نبود آن دسته از عواملي است که تمرکز سرمايه را موجب مي شود، در حقيقت تمرکز سرمايه به پس انداز و بسيج همه جانبه و بنيادي وجوه پس اندازها و سرمايه گذاري اين پس اندازها بستگي دارد( ياسوري، ۱۳۸۶، ۱۴۷). از آنجايي که يکي از عوامل مهم توليد و اشتغال، سرمايه است. در جوامع در حال توسعه که عمده بهره برداران آن خرده پا هستند، پروژه هاي اعتباري و وام دهي، ابزار مناسبي براي رسيدن به اهداف افزايش بهره وري و افزايش توليد و رفع محروميت و فقر از جامعه روستايي است( رحماني،۱۳۸۵، ۳۰۶). وام هاي خود اشتغالي براي برطرف کردن نياز هاي مالي آن دسته از گروه هاي محروم جامعه از جمله زنان سرپرست خانوار، افراد بي بضاعت، کارگران، کشاورزان تعلق مي گيرد. علاوه بر اين وام گيرندگان اين وام ها را صرف کارآفريني و خود اشتغالي مي کنند( Xiali, 2010,3).
اعتبارات خرد يکي از مباحث عمده در اقتصاد نئوليبرال است که پس از تغييرات نظري در تئوري هاي اقتصادي و ديدگاههاي توسعه، به عنوان يک محرکه اقتصادي براي کشورهاي در حال توسعه و کشورهايي که با مشکل تورم و بيکاري فزاينده رو به رو هستند و توزيع ثروت و درآمد چندان عادلانه نيست، به عنوان کليد حل معما در نظر گرفته شده است( مافي ۱۳۸۷، ۱۴). برنامه اعتبارات خرد طي دهه هاي اخير، از رهيافت هاي مهم فقر زدايي و توسعه در جهان بوده است( دبير خانه مجمع تشخيص مصلحت نظام، ۱۳۸۴، ۸).
راهبرد اعتبارات خرد از دهه ۱۹۹۰، به صورت راهبردي فراگير جهت دستيابي به توسعه روستايي مورد استفاده بسياري از کشورها در حال توسعه قرار قرار گرفت. در ايران نيز، از دهه ۱۳۷۰ اين رويکرد جهت دستيابي به اهداف برنامه هاي توسعه مورد توجه برنامه ريزان قرار گرفته است. بعد از پيروزي انقلاب اسلامي اين راهبرد به صورت گسترده از دهه ۱۳۸۰ براي حل مشکلات مناطق روستايي کشور مانند بيکاري، مسکن نامناسب و مهاجرت مورد توجه واقع شده است؛ برنامه هاي آن روز به روز در حال گسترش است. در پژوهش حاضر، ما به بررسي تأثير وام هاي خود اشتغالي در ايجاد فرصت هاي شغلي نواحي روستايي (نمونه شهرستان لنگرود ) مي پردازيم در اينجا ذکر اين نکته ضروري است که در اين پژوهش هدف ما بررسي تنها آن بخش از ارائه اعتبارات خرد پرداخته شده (اعتبارات کم تر از ۱۰۰ميليون ريال ) مورد بررسي قرار مي دهيم. براي انجام اين پژوهش، اطلاعات مربوط به اعتبارات خرد از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۱ مربوط به شهرستان لنگرود مي باشد.
شهرستان لنگرود از جمله شهرستان هايي استان گيلان است که در طي سالهاي اخير موسسات و نهادهايي مانند صندوق مهر امام رضا، کميته امداد، بهزيستي، بانک کشاورزي در روستاهاي آن وام هاي خود اشتغالي را در اختيار روستاييان قرار داده اند. در تحقيق حاضر به بررسي آثار و نتايج اعطاي اين اعتبارات بر خانوارهاي روستايي اين شهرستان در قالب سوالات زير پرداخته خواهد شد.
۱ـ آيا اين بخش از اعتبارات خرد (وام هاي خود اشتغالي) تأثيري درايجاد اشتغال داشته است ياخير؟
۲ـ آيا تأثير وام هاي خود اشتغالي در ايجاد مشاغل در بخش هاي کشاورزي، خدمات، صنعت متفاوت است؟
۳ـ آيا وام هاي خود اشتغالي منجر به اشتغال دائم در نواحي روستايي شده است؟
۴ـ آيا ميزان مبلغ وام خود اشتغالي براي ايجاد يک شغل کافي بوده است؟
۵ـ آيا وام گيرندگاني که داراي تحصيلات دانشگاهي بالاتر مي باشند در ايجاد شغل موفق تر بوده اند؟
۶ـ آيا وام هاي خود اشتغالي بر توانمندسازي افراد بيکار مؤثر بوده است؟
۱ ـ ۲ ـ ضرورت تحقيق
جوامع روستايي شهرستان لنگرود داراي نظام فرهنگي و اجتماعي مستقلي هستند که در اثر عوامل مختلفي از جمله مسائل طبيعي، اجتماعي، سياسي شکل گرفته اند با توجه به اينکه زمينه اصلي فعاليت در روستاهاي شهرستان لنگرود که به علل مختلف از جمله کوچک بودن واحد هاي توليدي، فساد محصولات کشاورزي، عدم وجود امکانات نگهدارنده مانند سرد خانه، کمبود وسائل حمل ونقل، زيادي بار تکفل خانوار و محدود بودن سرمايه گذاري دولت در روستاها و پايين بودن مقدار سرمايه و پس انداز در روستا ها سبب فقر روستاييان شده است. منظور از اعتبارات خرد که در دنيا سابقه ۳۰ ساله دارد اين است که به منظور رفع محروميت فقر، وام هاي کوچک در اختيار گروه هاي کم در آمد، جهت انجام فعاليت هاي کوچک همراه ارائه مهارت و تکنولوژي مورد نياز قرار مي گيرد در صورتي که اقشار کم درآمد روستاها نتوانند درآمد مورد نيازشان را تأمين کنند مهاجرت، تخريب محيط زيست اجتناب ناپذير خواهد بود. براي کسب درآمد داشتن يک شغل ضروري است و براي کسب شغل نيز امکانات ويژه اي لازم است. قبل از اينکه مردم بتوانند کاري را شروع کنند بايد داراي سرمايه باشند وجود سرمايه عامل مهمي است که مي تواند عوامل ديگر را نيز تهيه کند از آن جا که اهداف اعتبارات خرد بالا بردن ميزان توليد و افزايش اشتغال و تثبيت مالي مشاغل داراي بحران مالي بالا براي ميزان توليد و افزايش سطح در آمد و تواناسازي روستاييان به ويژه براي گروه هاي آسيب پذير مي باشد. در نواحي روستايي که بيکاري اعم از آشکار و پنهان در سطح وسيعي از اقشار جامعه به خصوص جوانان و زنان روستايي وجود دارد و از طرف ديگراز آن جايي که در صد بالايي از افراد روستايي در نيمه دوم سال در بيکاري به سر مي برند ضرورت تأمين اعتبارات جهت ايجاد فرصت هاي شغلي براي نيروي کار عظيم فراوان روستايي کاملا احساس مي شود. اين اعتبارات با ميزان وام هاي کوچک مي تواند، باعث پديد آمدن فعاليت کوچک و جديد در روستا شوند و از اين راه ضمن پديد آمدن اشتغال به دريافت کننده، تسهيلات مورد نظر وضعيت اقتصادي خانوار را با توسعه سرمايه گذاري ها و پس انداز متحول سازد و باعث کاهش بيکاري و وابستگي روستاييان به محصولات کشاورزي از طريق ايجاد مشاغل جنبي در کنار فعاليت هاي کشاورزي و توانمند سازي و کمک به کار آفريني در مناطق روستايي شود.
امروزه با توجه به پائين بودن تمرکز سرمايه در روستاهاي ايران ضرورت تحقيق و بررسي اثر بخشي و ميزان تأثير اين راهبرد جهت کاهش مشکلات نواحي روستايي ايران امري لازم و ضروري مي باشد.
۱ ـ ۳ ـ پيشينه تحقيق
آغاز مطالعات مربوط به اعتبارات خرد در جهان به اواخر دهه ۱۹۸۰ ميلادي و در کشورمان ايران، به اوايل دهه ۱۳۸۰ بر مي گردد. در اين بين، تحقيقات و منابعي که به لحاظ موضوعي مي توانند به عنوان پيشينه تحقيق حاضر محسوب شوند، عبارتند از:
بختياري و پاسبان در سال ۱۳۸۳ در مقاله اي با عنوان ” نقش اعتبارات بانکي در توسعه فرصتهاي شغلي، مطالعه موردي بانک کشاورزي ايران “، باروش توصيفي ـ تحليلي، روش تجزيه ـ تحليل کمي، روش گردآوري اطلاعات کتابخانه اي، با بررسي جايگاه و اهميت سياست هاي اعتباري در رشد و توسعه کشورها و بخش کشاورزي با تجزيه و تحليل سري هاي زماني ۱۳۷۹ـ ۱۳۴۹ و مدلهاي اقتصاد سنجي، به بررسي نقش اعتبارات بانکي در توسعه اشتغال پرداخته است. نتايج تحقيق نشان مي دهد، اعتبارات بانک کشاورزي در کوتاه مدت بر اشتغال و در دراز مدت بر سرمايه گذاري تأثير مثبت داشته است.
عباسي و آرايانفر در سال ۱۳۸۷ در مقاله اي به عنوان” ارزيابي و اثر بخشي وام هاي خود اشتغالي در طول برنامه سوم توسعه در استان گلستان ” با روش توصيفي ـ تحليلي، روش گردآوري کتابخانه اي، استفاده از روش تجزيه ـ تحليل کمي و کيفي، به ارزيابي اجراي ماده ۵۶ قانون برنامه و توسعه در خود اشتغالي استان گلستان پرداخته است، نتايج تحقيق نشان مي دهد، که وام هاي خود اشتغالي سازمان کار و امور اجتماعي، موجب ايجاد اشتغال مورد انتظار نشده است، اما صندوق حمايت از فرصت هاي شغلي به ايجاد اشتغال مورد انتظار انجاميده است، همچنين درصد وام هاي خود اشتغالي موفق صندوق حمايت از فرصت هاي شغلي بيش از درصد وام هاي موفق سازمان کار و امور اجتماعي است. علاوه بر اين، بين تعداد وام هاي خود اشتغالي پرداخت شده و تعداد اشتغال ايجاد شده همبستگي مثبت و معني داري وجود دارد.
جعفر يعقوبي در سال ۱۳۸۴ در مقاله اي به عنوان “بررسي اثرات اعتبارات خرد بر اشتغال زنان روستايي

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان با موضوع بازی،، نازکی، ، یونیزه