فروش اینترنتی فایل پایان نامه تحلیل عاملی اکتشافی، پنج عامل بزرگ شخصیت

دسامبر 9, 2019 By vZbR33JZrQ

با توجه به پیچیدگی و طولانی بودن NEO-PI-R ، وجود ابعاد جزئی و متعدد در هریک از صفات مربوط به پنج عامل شخصیت و ضرورت سرند سریع در مواقع لازم، و مهم­تر از همه عدم تمایل آزمودنی­ها در پاسخ دادن به ابزار­های طولانی در موقعیت­های بالینی و پژوهشی، نسخه کوتاهی از این پرسشنامه با عنوان پرسشنامه پنج عاملی[۴۲](NEO-FFI) طراحی شد. این پرسشنامه شامل ۶۰ ماده است که برا اساس تحلیل عاملی نمرات NEO-PI که در سال ۱۹۸۶ اجرا شده بود، به دست آمده است. در این پرسشنامه برای هر عامل ۱۲ آیتم وجود دارد که این آیتم­­ها با توجه به دارا بودن بیشترین بار عاملی در ارتباط با صفت مورد نظر، انتخاب شده ­اند(کاستا و مک کری؛ ۱۹۹۲، ایگان[۴۳] و همکارن، ۱۹۹۹؛ هلدن و فکن[۴۴]؛ مانگا[۴۵] و همکاران،۲۰۰۴).

پرسشنامه شخصیت آیزنگ(EPQ )

آیزنگ بعد از مطرح کردن نظریه سلسله مراتبی شخصیت خود، ابزارهای مختلفی را برای  سنجش صفات شخصیت همچون پرسشنامه پزشکی مادزلی (MMQ؛ آیزنگ، ۱۹۵۲)، مقیاس شخصیت مادزلی (MPI؛ آیزنگ، ۱۹۵۹)، مقیاس شخصیت آیزنگ ( EPI؛ آیزنگ و آیزنگ،۱۹۶۴) و پرسشنامه شخصیت آیزنگ ( EPQ؛ آیزنگ، ۱۹۷۵)ایجاد کرد. EPQ  آخرین تجدید نظر در سری پرسشنامه­های شخصیت آیزنگ می­باشد. این پرسشنامه ابتدا دو بعد اصلی نظریه آِیزنگ، روان­رنجورگرایی و برون­گرایی، را ارزیابی می­کرد. سپس، بُعد روان­پریش­گرایی و بعداً یک مقیاس دیگر بنام دروغ­سنج برای سنجش تمایلات مربوط ­به خوب­نمایی حین تکمیل آزمون، در پرسشنامه گنجانده شود(کارنسی و همکاران(۲۰۰۷). مزیت عمده EPQ  که نتیجه چندین سال پژوهش در عرصه شخصیت بود معرفی یک متغیر جدید بنام روان­پریش­­خویی بود. اما ویژگی­های روانسنجی ضعیف مقیاس روان­پریش­خویی در مقایسه با مقیاس­های برون­گرایی و روان­رنجورخویی، انتقاد­های بسیاری را برانگیخت(پیشاب[۴۶]، ۱۹۷۷؛ بلاک[۴۷]، ۱۹۹۷). به منظور اصلاح ویژگی­های روانسجی EPQ ، مخصوصاً با هدف کاهش پراکندگی نمرات و افزایش پایایی و میانگین نمرات مقیاس روان­پریش­خویی، آیزنگ، آیزنگ و بارت[۴۸](۱۹۸۵) از طریق افزایش ۱۰سوال به تعداد کل آزمون(از ۹۰ به ۱۰۰ سوال)، EPQ را مورد تجدید نظر قرار دادند. مقیاس دروغ سنج با ۲۱ سوال، بدون تغییر باقی ماند. یک سوال به مقیاس­های برون­گرایی و روان­رنجورخویی افزوده شد. اما مقیاس با افزایش۱۳ سوال جدید و حذف ۶ سوال با تعداد کل ۳۲ سوال دستخوش تغییرات اساسی گشت. اما یک از پیامد توسعه و اصلاح پیوسته مقیاس­های آیزنگ در سنجش شخصیت افزایش تدریجی طولشان بود. بدین صورت که اولین مقیاس آیزنگ(MMQ) دارای ۴۰ سوال بود که این تعداد سوال در آخرین مقیاس وی به ۱۰۰ سوال(EPQ) رسید. با اینکه این افزایش طول مقیاس­ها باعث دربرگرفتن بیشتر عامل­های نظریه آیزنگ، و همچنین افزایش ویژگی­های روان­سنجی مقیاس­های قبلی شد لیکن سبب محدویت کاربرد این مقیاس­ها در بعضی موقعیت­ها پژوهشی و بالینی می­شود. بنابراین، آیزنگ و همکاران(۱۹۸۵) نسخه کوتاه ۴۸ سوالی، ۱۲ سوال برای هر مقیاس، را ارائه نمودند. که نتایج بررسی نشان داد که این مقیاس با فرم ۱۰۰ سوالی همبستگی بالایی دارد(کورالا[۴۹]، ۱۹۸۷؛ تورابایا و مانتنر[۵۰]، ۱۹۸۷؛ فرانسیس و[۵۱] همکاران، ۱۹۹۲؛کارنسی و همکارن، ۲۰۰۷).

پرسشنامه ده سوالی شخصیت(TIPI)

گاسلینگ و همکاران(۲۰۰۳) به منظور ازبین بردن مشکلات مقیاس­های بلند پنج عاملی همچون طولانی بودن و عدم کاربرد این مقیاس ها و حتی مقیاس­های کوتاه در برخی شرایط پژوهشی اقدام به طراحی و ایجاد یک پرسشنامه­ی خیلی­کوتاه پنج عاملی  به نام پرسشنامه ده سوالی شخصیت(TIPI) کردند. این محققان ابتدا پرسشنامه پنج سوالی شخصیت[۵۲](FIPI) را تهیه کردند و بعد از بررسی این مقیاس با هدف رفع نواقص ساخت پرسشنامه و همچنین افزایش ویژگی­های روان­سنجی آن، طراحی پرسشنامه TIPI آغاز کردند. رویکرد معمول برای ایجاد آزمون­های کوتاه انتخاب بهترین آیتم­های مقیاس­های طولانی براساس معیار های روانسنجی است اما روش به کار گرفته این محققان متفاوت  بود و به جای معیارهای روانسنجی، با انتخاب چند توصیف­گر برای هر آیتم با هدف دربرگیری وسیع­تر ابعاد پنج عاملی، بر بهینه­سازی اعتبار محتوای مقیاس متمرکز شدند. براین اساس، توصیف­گر­ها را تا جای که امکان پذیر بود از ابزار­های پنج عاملی موجود بر اساس پنج معیار انتخاب کردند: در وهله نخست سعی شد توصیف­گر­های انتخاب شود که به طور وسیعی ابعاد پنج عاملی را پوشش دهد، در گام بعدی توصیف­گر­های که دو قطب بعد را نشان می­داد شناسایی شد، دیگر اینکه توصیف­گرهای انتخاب شدند که ارزیاب مفرط نبودند و همچنین از انتخاب توصیف­گرها که خیلی خنثی بودند اجتناب کردند و در نهایت سعی کردند تا افزونگی بین توصیف گرها را به حداقل برسانند. برای اصلاح ساخت پرسشنامه که در  FIPI دیده شده بود اندازه و پیچیدگی  آیتم­ها را کاهش دادند تا فهم آنها آسان­تر شود و بدون افزایش زمان صرف شده برای تکمیل آن، این امکان را فراهم آورد که تعداد از آیتم ها پرسشنامه را دو برابر کنند. در نتیجه پرسشنامه TIPI با ۲ آیتم برای هر پنج عامل، که هر آیتم شامل دو توصیف­گر می­باشد و تکمیل آن حدوداً یک دقیقه طول می­کشد، تهیه شد. این مقیاس بدلیل اینکه از لحاظ زمان و هزینه مقرون به صرفه می­باشد درخواست فزاینده­ای داشته و توجه محققان زیادی را به سمت خودش جلب کرده و در رشته های مختلفی استفاده شده است.
 

ادبیات تحقیق

انواع مقیاس های عاملی در ارزیابی شخصیت

پرسشنامه پنج­عاملی ۴۴­ سوالی(BFI)

این مقیاس توسط جان و سریواستاوا[۵۳](۱۹۹۹) به منظور سنجش پنج عاملی شخصیت تهیه شده است. این مقیاس دارای ۴۴ سوال است که در یک مقیاس ۵ درجه­ای از کاملاً مخالف تا کاملاً موافق نمره­گزاری می­شود. در نمونه آمریکایی و کانادایی، همسانی درونی زیر مقیاس پنج­گانه  BFI در دامنه­ای از ۷۵/۰ تا ۹۰/۰ بدست آمد. پایایی بازآزمایی سه ماه این مقیاس نیز در دامنه­ای از ۸۰/۰ تا ۹۰/۰ بدست آمد. همچنین همبستگی همگرای BFI با سایر ابزار­های سنجش پنج عاملی مانند TDA 81/0 و           NEO-FFI 73/0 گزارش شده است(جان و سریواستاوا،۱۹۹۹). در پژوهشی دنیسن[۵۴] و همکاران(۲۰۰۸) اعتبار سازه این مقیاس در نمونه­های هلندی مورد برسی قرار دادند و عامل­های مشابهی با پژوهش اصلی گزارش کردند که عامل­های مسئولیت­ پذیری و موافقت بیشترین بارعاملی و عامل روان­آزورده­گرایی کمترین بارعاملی داشتند. در ایران نیز نصرت­آبادی و همکاران(۱۳۸۵) همسانی درونی زیر مقیاس­های پنج­گانه را از ۶۱/۰ برای عامل موافقت تا ۸۰/۰ برای عامل روان­آزورده­گرایی متغیر گزارش کرده است. برای وارسی روای صوری از ۶ کارشناس نظر­خواهی شده که همگی توان سنجش ابعاد پنج­عاملی را توسط این مقیاس تأیید کرده­اند. همچنین برای برسی اعتبار سازه نیز از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده کردند که به استخراج پنج عامل انجامید و این پنج عامل مجموعاً ۴۰ درصد از واریانس کل را تبیین می­ کنند. علاوه براین، تحلیل عاملی تأییدی نیز مدل پنج­ عاملی شخصیت را تأیید کرد.

خزانه بین ­المللی آیتم شخصیت (IPIP)

مقیاس IPIP ابزاری دیگری است برای سنجش پنج عامل بزرگ شخصیت که از سنت پژوهش واژگانی توسط گلدبرگ (۱۹۹۹) مشتق شده است. این مقیاس ۵۰ سوالی،  برای هر پنج عامل ۱۰ سوال، در یک مقیاس لیکرتی پنج درجه­ای از کاملاً نادرست تا کاملاً درست درجه بندی می­شود. آلفای کرونباخ این مقیاس برای عامل­های برون­گرایی، موافقت، مسئولیت­ پذیری، پایداری هیجانی و هوش بترتیب ۹۰/۰، ۷۸/۰، ۸۰/۰، ۸۵/۰ و ۸۰/۰ گزارش شده است (گلدبرگ، ۱۹۹۹؛ ۲۰۰۶). قو[۵۵] و همکاران(۲۰۰۵) به منظور بررسی همبستگی همگرایی PIPI ، ابعاد این مقیاس را با مقیاس­های      NEO-PI-R مقایسه کردند. بر این اساس بین مقیاس های PIPI و NEO-PI-R (برون­گرایی ۶۹/۰، موافقت ۴۹/۰، مسئولیت­ پذیری ۶۹/۰، پایداری هیجانی ۸۳/۰ و پذیرندگی ۵۹/۰) همبستگی قوی گزارش شده است.  سوچا[۵۶] و همکاران(۲۰۱۰) نیز آلفای کرونباخ عامل­های این مقیاس را بترتیب  ۸۶/۰، ۷۵/۰، ۸۴/۰، ۸۶/۰ و ۷۷/۰ گزارش کردند. علاوه براین، برای بررسی اعتبار سازه نیز از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده کردند که به استخراج پنج عامل انجامید و تحلیل عاملی تأییدی نیز با شاخص­های قابل قبولی مدل پنج­ عاملی شخصیت را تأیید کرد.

 

پرسشنامه ۱۰۰ توصیفگر صفات (TDA)

مقیاس دیگری که برای سنجش پنج عامل شخصیت توسط گلدبرگ[۵۷] (۱۹۹۲) ساخته شده است پرسشنامه ۱۰۰ توصیفگر صفات(TDA) نام دارد. این پرسشنامه با ۱۰۰ توصیف­گر تک قطبی، برای هر یک از عامل­های ۲۰ توصیف­گر، در یک مقیاس لیکرتی ۹ درجه­ای از کاملاً مخالف تا کاملاً موافق پنج عامل مورد نظر را ارزیابی می­ کند. در پژوهش اصلی محققان در سه مرحله بررسی که به منظور اصلاح هرچه بیشتر مقیاس انجام دادند همسانی درونی را بین ۸۲/۰ تا ۹۷/۰ گزارش دادند. همچنین همبستگی همگرایی مقیاس­های TDA  و  NEO-PI را برای برون­گرایی ۶۸/۰، موافقت ۵۴/۰، مسئولیت­پدیری ۵۱/۰، روان­آزرده­گرایی ۶۵/۰ و پذیرندگی ۴۸/۰ بدست آوردند. سامر[۵۸] و گلدبرگ(۱۹۹۹) در ترکیه ساختار عاملی این مقیاس را به وسیله تحلیل عاملی اکتشافی در دو گروه نمونه همگن و ناهمگن بررسی کردند و با تأیید ساختار پنج عاملی، عامل­های مسئولیت­ پذیری و موافقت را قوی­ترین عامل گزارش نمودند.

فرم کوتاه پرسشنامه ۱۰۰ توصیفگر صفات

سوسیر[۵۹](۱۹۹۴) در پژوهشی تعداد توصیف­گر­های مقیاس TDA را به ۴۰ توصیف­گر کاهش داد و فرم کوتاه این آزمون را به نام نشانگرهای کوتاه شده­ی سوسیر[۶۰] طراحی و بررسی کرد. این پژوهشگر همسانی درونی این فرم را برای مقیاس­های برون­گرایی، موافقت، مسئولیت­ پذیری، پایداری هیجانی و پذیرندگی بترتیب ۸۳/۰، ۸۱/۰، ۸۳/۰، ۷۸/۰ و ۷۸/۰ گزارش کرد. همچنین ساختار پنج عاملی مقیاس اخیر را از طریق تحلیل عاملی اکتشافی تأیید کرد. مرادیان و نزلک[۶۱](۱۹۹۶) آلفای کرونباخ این فرم را مشابه پژوهش اصلی بترتیب عامل­ها ۸۶/۰، ۸۲/۰، ۸۴/۰، ۷۸/۰ و ۷۸/۰ گزارش کردند. علاوه براین، تحلیل عاملی تأییدی انجام شده نیز مدل پنج­ عاملی شخصیت را تأیید کرد. در پژوهش دیگری تامپسون[۶۲](۲۰۰۸)  ضرایب بازآزمایی این مقیاس را در فاصله­ی زمانی سه ماه برای عامل برون­گرایی ۸۳/۰، موافقت ۷۹/۰، مسئولیت­پذیری۸۱/۰، پایداری­هیجانی ۷۳/۰ و پذیرندگی ۷۰/۰ گزارش کرد. همچنین نتایج اعتبار همگرایی این فرم، که از طریق همبستگی با عامل­ها  فرم اصلی(TDA) انجام شد، با توجه به همبستگی بالا عامل­های برون­گرایی، موافقت، مسئولیت­ پذیری، پایداری هیجانی و پذیرندگی با عامل های مشابه خود در فرم اصلی که بترتیب ۶۹/۰، ۷۰/۰، ۶۹/۰، ۶۸/۰ و ۷۸/۰ بدست آمد، تأیید شد. علاوه ­براین، برای بررسی اعتبار سازه نیز از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شده که به استخراج پنج عامل انجامید.

نسخه­ی تجدید نظر شده­ی پرسشنامه ی شخصیتی نئو(NEO-PI-R)

جامع­ترین و اصلی ترین ابزار برای سنجش پنج عامل بزرگ شخصیت،NEO-PI-R  می­باشد. این مقیاس در سال ۱۹۹۲ توسط کاستا و مک­کری طراحی و سپس به بیش از ۳۰ زبان دنیا ترجمه شد(مک­کری، ۲۰۰۱). پایایی و همچنین ساختار پنج عاملی این مقیاس در نمونه آلمانی(برکنائو و استندورف[۶۳]، ۱۹۹۰) پرتقالی، عبری، ژاپنی(مک­کری و کاستا، ۱۹۹۷) استونیایی و فنلاندی(پولور[۶۴]، ۱۹۹۵) ایتالیا(کاپرارا[۶۵] و همکاران، ۱۹۹۳) کره­ای(پیدمونت و چای[۶۶]، ۱۹۹۷) فیلیپینی(کاتیقبک[۶۷] و همکاران، ۱۹۹۶)چینی(چن و پیدمانت[۶۸]، ۱۹۹۹) و چند زبان دیگر تأیید شده است. در ایران حق شناس (۱۳۷۸) از نمونه­ی ۵۰۲ نفری برای هنجار­یابی این پرسشنامه استفاده کرد. نتایج همسانی درونی این مقیاس برای عامل­های برون­گرایی، موافقت، مسئولیت­ پذیری، روان­آزرده­گرایی، و پذیرندگی بترتیب ۷۱/۰، ۷۱/۰، ۸۳/۰، ۸۱/۰ و ۵۷/۰ و همچنین ضرایب همبستگی بازآزمایی در فاصله زمانی ۷ ماهه بترتیب ۷۴/۰، ۶۰/۰، ۶۴/۰، ۵۳/۰ و ۷۶/۰ بدست آمد. علاوه ­براین، برای برسی اعتبار سازه نیز از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شده که به استخراج پنج عامل اصلی انجامید. گروسی­فرشی و همکارن (۱۳۸۰) آلفای کرونباخ این مقیاس را برای ابعاد برون­گرایی، موافقت، مسئولیت­ پذیری، روان­آزرده­گرایی، و پذیرندگی بترتیب ۷۳/۰، ۶۸/۰، ۸۷/۰، ۸۶/۰ و ۵۶/۰ گزارش کردند. همچنین نتایج تحلیل عاملی اکتشافی پنج عامل اصلی و یک عامل فرعی ناپایدار منجر شد. همچنین جوشن لو و همکاران(۱۳۸۹) ساختار عاملیNEO-PI-R  را مورد بررسی قرار دادند و توانستند بر اساس تحلیل عاملی اکتشافی  و تاییدی  ۵ عامل شخصیت را از یکدیگر متمایز گرداند.

فرم کوتاه پرسشنامه­ شخصیتی نئو (NEO-FFI):

فرم کوتاه این ابزار شامل ۶۰ ماده از  NEO-PI-R است فقط ۵ بعد عمده شخصیت(روان آزرده­گرایی، برون­گرایی، پذیرندگی، موافقت و مسئولیت پذیری). در این پرسشنامه ماده­ها به صورت یک مقیاس ۵ درجه­ای (۰=کاملاً مخالف تا ۴=کاملاً موافق) رتبه بندی شده اند. کاستا و مک کری(۱۹۹۲) در پژوهشی ضریب آلفای زیر مقیاس­های NEO-FFI  را بین ۶۸/۰(برای موافقت) تا ۸۶/۰ (برای روان آزرده­گرایی) گزارش کرده­اند(کاستا و مک کری، ۱۹۹۲). هلدن  (۱۹۹۲) نیز ضریب آلفای این ۵ عامل را در دامنه­ی ۷۶/۰(برای پذیرندگی) تا ۸۷/۰(برای روان آزرده­گرایی) گزارش می کند. در ایران روشن و همکاران(۱۳۸۵) ضریب همسانی درونی زیر مقیاس­های NEO-FFI را به استثناء مقیاس  پذیرندگی بالاتر از سطح توصیه شده گزارش کرده است. گزارش­هایی نیز در رابطه با اعتبار NEO-FFI شده است. در پژوهشی نیلفروشان و همکاران (۱۳۹۰) نشان دادند که NEO-FFI  از پایایی و اعتبار مقبولی برخوردار است. پایایی بازآزمایی سه­ هفته­ای برای پنج عامل NEO-FFI  از ۷۲/۰ تا ۸۹/۰ گزارش شده است. اعتبار سازه این ابزار نیز تأیید شده است. کاستا و مک کری (۱۹۸۹) اظهار می دارند که ابزار کوتاه شده­ی نئو با فرم کامل آن مطابقت دقیقی دارد، به گونه­ای که مقیاس­های فرم کوتاه، همبستگی بالای ۶۸/۰ را با مقیاس های فرم کامل پرسشنامه­ی نئو دارند(کوستا و مک کری، ۱۹۸۹)