حل و فصل اختلافات، وجود قرارداد

نوامبر 11, 2019 By vZbR33JZrQ

 
مقدمه
بارنامه دریایی یکی از مهمترین اسناد حقوق دریایی بوده و در مسیر نیازمندیهای بشری ایجاد و به تدریج نظام حقوقی خاصی برآن حاکم شده است. مزایای گسترش روابط اقتصادی ومبادلات تجاری باعث افزایش روز افزون اهمیت بارنامه دریایی گردیده است به طوریکه در عرف تجارت بین المللی درمقابل اسناد تنظیمی توسط مقامات دولتی (اسنادرسمی) دارای ارزش یکسان می باشد. بارنامه دریایی از نظر ادله اثبات دعوی دارای خصوصیات مخصوص به خود بوده و به واسطه وصف تجاری آن از ارجحیت روشنی نسبت به اسناد مدنی برخورداراست .
بارنامه دریایی گواهی مالکیت محسوب و بانکها آن را به عنوان وثیقه جهت پرداخت وام مورد پذیرش قرار می دهند .انتقال کالای موضوع بارنامه دریایی بوسیله ظهرنویسی از قرن هیجدهم میلادی آغاز واستفاده از بارنامه دریایی قابل انتقال متداول شد.امکان استفاده بارنامه دریایی به وسیله ظهر نویسی باعث شد این سند به عنوان سندی معتبر وجزء اسناد تجاری محسوب گردد. به لحاظ افزایش چشمگیر مسئولیت مالکان کشتی آنها متمایل به بیمه نمودن مسئولیت خود نزد شرکتهای بیمه شده وبدین ترتیب بیمه گران با تثبیت موقعیت بارنامه دریایی آن را شاخص برای بیمه نمودن کالای مستقر در کشتی قرار دادند.
بارنامه دریایی دارای اثر اثباتی است بنابراین چنانچه میان فرستنده کالا وخریدار به دلیل تحویل ندادن کالا اختلافی بروز کند فرستنده کالا می تواند به استناد بارنامه دریایی ثابت کند که تعهد خود را انجام داده است. اثبات هریک از این وقایع با مراجعه به بارنامه دریایی واستناد به آن امکانپذیر است . اثر بارنامه دریایی فقط منحصر به طرفین قرارداد نیست بلکه می توان آن را به اشخاص ثالث نظیر گیرنده کالا یا بیمه کننده کالا وغیره سرایت دارد.اثر بارنامه دریایی در تعیین خسارت واثبات ضرر دیگر ملزم به اثبات نقض تعهد و رابط سببیت بین نقض تعهد و ضرر نیست چرا که به صرف اثبات ضرر وجود این دو رکن مفروض بوده واماره مسئولیت به ضرر متصدی حمل ایجاد می گردد.
 

بیان مسئله

تجارت بین‌الملل به لحاظ ماهیتی که دارد متضمن حمل و نقل کالا از کشوری به کشوری دیگر است.  حمل و نقل از طریق دریا، هوا، راه آهن، جاده و یا ترکیبی از این‌ها میسر است، انتخاب روش در مورد حمل  کالا به میزان زیادی  به مشخصات فیزیکی کالا ارتباط دارد، به طور معمول کالاهای با ارزش زیاد  و کم حجم با هواپیما حمل می‌شوند، مواد غذایی فساد پذیر، طلا، سنگ‌های قیمتی، مواد دارویی، ماشین‌آلات گران قیمت و کالاهای سبک وزن نیز با هواپیما  جابجا می‌شوند، کالاهایی با ارزش کم  و حجم زیاد لزوماً  با کشتی   و حمل و نقل  های زمینی  سنگین حمل می‌شوند، کالاهایی با  ارزش زیاد مثل نفت و یا سوخت‌های هسته‌ای که دارای حجم زیادی هستند و حمل آنها  از طریق هوا سخت و خطرناک است معمولاً  از طریق زمینی یا دریایی حمل می‌شوند.
آنچه که در مسیر طولانی حمل و نقل کالای تجاری باید به سهولت و تسریع در کار، همراه با امنیت برای طرف‌های ذی‌نفع در امر حمل و نقل  کمک  نماید، اسناد معتبری است که  بتواند روند عادی معامله را تسریع  ببخشد.
توجه به امنیت و سرعت به عنوان  دو اصل اساسی در مبادلات بین‌المللی کالا موجب شده است تا اسناد تنظیم‌کننده رابطه اطراف جریان حمل مورد توجه وافر  قرار گیرد. این اسناد همزمان با پیشرفت فناوری در صنعت باربری متحول گردیده و با نیازهای تجارت جهانی سازگاری یافته‌اند. از جمله این اسناد، بارنامه دریایی است که با همکاری و هماهنگی بانک‌ها، مؤسسات حمل و نقل و تفکیک وظایف بین خریدار و فروشنده، در طول حیات چند صد ساله خود موجب امنیت و سرعت یافتن خرید و فروش کالا و از طرفی منشأ آثار حقوقی فراوانی گردیده است و امروزه به عنوان بهترین سند در تجارت بین‌الملل مورد توجه دست‌اندرکاران صحنه بازرگانی خارجی قرار گرفته است. با توجه به این که در آغاز تجارت بین‌المللی غالب کالاها از طریق دریا حمل می شد و نیز با توجه به حجم مبادلات کالا از طریق دریا ، اولین نمونه بارنامه به عنوان بارنامه های دریایی در قرن چهاردهم میلادی به وجود آمد و قوانین و مقررات مربوط به حمل و نقل و بارنامه نیز از حمل و نقل دریایی و بارنامه دریایی نشأت گرفت .در قرن هیجدهم میلادی، بارنامه‌های دریایی به طور معمول در سفر های اقیانوسی و طولانی مدت مورد استفاده قرار می گرفتند و با توجه به اینکه صاحبان کالا  به دنبال سندی بودند  که نماینده کالا باشد تا از طریق آن  بتوان کالای در حال حمل را مورد مطالعه قرارداد، بارنامه  قابلیت واگذاری از طریق ظهر نویسی و تسلیم را کسب نمود. بعدها با تقویت اندیشه آزادی  قراردادها  در قرن نوزدهم متصدی بار بری توانست ازموقعیت برتر خود  بهره‌مند شده و اراده خود را به طرف دیگر قرار داد تحمیل نماید و حوزه مسئولیت خود را محدود سازد چنانکه این متصدیان توانستند خود را از مسئولیت اتلاف یا خسارت وارده به کالا ناشی از غفلت و بی‌احتیاطی در مراقبت از آن نیز معاف سازند.
به تدریج در پرتو توسعه حقوق، قواعد ناظر به معاملات بین‌المللی توسعه یافته و عرصه تجارت بین‌المللی کالا با تدوین قواعد حقوقی ناظر به تجارت بین‌الملل مسیر رشد خود را طی کرده است.
حقوق دریایی در بین دولت هایی که حمل و نقل دریایی در بین آن ها اهمیت بیشتری داشت و امکانات آن ها در این زمینه بیشتر از سایر دولت ها بود، از جایگاه پر اهمیتی برخوردار گردید به طوری که در نظام حقوق عرفی یعنی بریتانیا و ایالات متحده حقوق ناظر به حمل و نقل بین‌المللی کالا با تأکید بر رویه‌های قضایی عرصه را برای ایجاد امنیت و سرعت در تعاملات تجاری فراهم کرده این توسعه از مجاری حل و فصل اختلافات تجاری عبور کرده به نحوی که رویه‌های حاصل از این حل و فصل در دسترس علمای حقوق قرار گرفته و قوانین بسیاری تحت تأثیر این رویه‌ها مسیر تدوین و توسعه خود را طی کرده است.
بارنامه دریایی به عنوان سندی بی‌بدیل در معاملات بین‌المللی از جایگاه ارزنده‌ای برخوردار است. ماهیت حقوقی آن موجد اوصاف آثار حقوقی  قابل توجهی است که موضوع تحقیق را به خود اختصاص خواهدداد.
بارنامه دریایی دارای آثار حقوقی است، که این آثار ناشی از اوصافی نظیر سند مالکیت کالا، رسید کالا و همچنین دلیل وجود قراردادحمل وقرارداد اجاره کشتی می باشد.این سند نشان دهنده توافق بین اشخاص به تحویل کالا در مقصد است.بدین ترتیب ایجاد امنیت و سرعت در روابط بین تجار با وجود بارنامه دریایی فزونی می یابد.
جایگاه بارنامه دریایی در معاملات بین‌المللی به حدی است که امروزه بدون آن روابط تجاری مختل می‌گردد، ارائه بارنامه دریایی به فرمانده کشتی شرط تحویل کالا بوده و این سند از جمله اسنادی است که در روند اثبات دعوی دلیلی محکم به شمار می‌رود مندرجات این سند و اوصاف کالا ی حمل شده  در بارنامه موضوع طرح دعاوی بسیاری در محاکم است. تطبیق مندرجات بارنامه با اوصاف کالا هنگام تحویل منشأ اختلافات بسیاری میان اشخاص در روابط تجاری بین‌المللی است.
از این منظر بررسی اوصاف بارنامه دریایی در قالب تحلیل مندرجات وشروط آن وآثار متبط برآن به عنوان دلایل مثبته به محکمه می‌تواند موجب مسئولیت و یا عدم مسئولیت متصدی حمل و نقل دریایی را فراهم نماید.
 
 
سوالات تحقیق
۱- اوصاف بارنامه دریایی در حقوق ایران و اسناد بین المللی چیست؟