در نظام حقوقی، قانون مدنی

نوامبر 14, 2019 By vZbR33JZrQ

۴-۴- وظیفه نگهداری کودک
قانون مدنی ازماده ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۶ در خصوص نگهداری اطفال و حضانت آنان تکالیف والدین را بیان نموده است. همچنین بنابر صراحت ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی نگهداری اطفال هم حق و هم تکلیف والدین می­باشد. حضانت به منظور حمایت از صغیر و برای نگهداری جسمی و روحی است. قانونگذار با انتخاب واژه نظیر وظایف و تکالیف گیرندگان جنین را همان تکالیف مندرج در ماده۱۱۶۹(اصلاحی ۸/۹/۱۳۸۲مجمع تشخیص مصلحت نظام) برشمرده است. در اصلاح قانون مذکور در حضانت و نگهداری طفل اعم از پسر و دختر، در صورتی که پدر و مادر جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن حق حضانت با پدر است .(صادقی مقدم،۱۳۸۵، ۱۷۵)
 ۴-۵- تربیت کودک
وظیفه تربیت طفل را قانونگذار در ماده ۱۱۷۸ قانون مدنی بیان نموده « ابوین مکلف هستند که در حدود توانایی خود به تربیت اطفال خویش برحسب مقتضی اقدام کنند و نباید آنها را مهمل بگذارند.[v]» که در ماده۳  قانون مورد بحث به آنان اشاره شده است. با توجه به اهمیت این موضوع که از عمومات قانون مدنی بر م یآید، قانونگذار در مواد ۱۱۷۳-۱۱۷۹-۱۱۸۸-۱۲۳۵ قانون مدنی مبادرت به بیان ترتیبات خاص جهت تربیت و مراقبت از اطفال نموده است.
۴-۶- نفقه کودک
بنابر صراحت ماده ۱۱۹۹از قانون مدنی نفقه اولاد برعهده پدر است و پس از فوت او و یا عدم قدرت وی بر انفاق به عهده اجداد پدری است با رعایت الاقرب و فالاقرب می‌باشد و در صورت نبودن افراد مذکور و یا عدم قدرت آنها بر پرداخت برعهده مادر است. در قانون مورد بحث این تکلیف تنها برعهده گیرندگان جنین (زوج و زوجه ) قرار داده شده‌است .و به نظر به لحاظ فقدان رابطه نسبی طفل متولد شده با گیرندگان جنین دیگر نمی‌توان تکلیف پرداخت نفقه را برای سایر افراد مذکور در ماده ۱۱۹۰ قانون مدنی مقرر نمود. این مقدمه از آن جهت بیان گردید تا به رابطه نسبی فرزند شبیه‌سازی شده بپردازیم.
۴-۷- رابطه نسبی فرزند شبیه سازی شده
پرسش هایی به مانند اینکه فرزند شبیه‌سازی شده منتسب به چه کسی است؟ و آیا رابطه نسبی با سایرین دارد یا نه؟ ذهن را به خود معطوف می‌دارد، جهت بررسی آن ابتدا به واژه ولد می‌پردازیم.
این واژه در لغت به دو معنای عام و خاص آمده است.
یک ) حدوث و خروج چیزی از چیز دیگر
دو) خروج موجود زنده از موجود زنده دیگر (فیروزآبادی،۱۴۱۲،۶۰۵) در فقه، این واژه و واژه ولادت مختص تولد انسان از انسان می‌باشد. در معنای اول می‌توان فرزند شبیه سازی شده را بر آن حمل نمود بدین بیان که طفل شبیه‌سازی شده از سلول جسمی حادث و خارج شده‌است لذا واژه ولد برآن اطلاق  می‌شود. اما در معنای دوم اگر قید انسان احترازی باشد، طبعاًَ طفل شبیه چون از انسان متولد نشده، اطلاق فرزند بر آن دشوار است.
در فقه و حقوق واژه ولد در چند مورد به کار رفته است:
۲-۱- ولد حاصل از نکاح شرعی،
۲-۲- ولد حاصل از ملکیت مالک بر کنیز،
۲-۳- ولد ملاعنه که پس از مراسم لعان، فرزند از پدر نفی و به مادر محلق می‌شود،
۲-۴- ولد زنا که از التقای جنسی میان زن و مرد بدون مجوز شرعی متولد می‌شود،
۲-۵- فرزند خواندگی
با امعان نظر در موارد مذکور این امر مشخص است که نمی‌توان فرزند شبیه‌سازی شده را بر هیچ یک از موارد مذکور ملحق نمود. چرا که القای جنسی در شبیه‌سازی وجود ندارد.
در این مورد می توان به موردی تمسک جست که در روایات فقهی شیعه بدون التقای جنسی میان زوجین ولد را به آن ملحق می نمایند. (محمدبن یعقوب کلینی، بدون تاریخ) بدین ترتیب الحاق ولد به صاحب نطفه در شرع اسلام، تنها از راه و طی التقای جنسی نیست، لذا می‌توان با وحدت ملک آن طفل شبیه­سازی شده از سلول صاحب آن پدید آمده را ولد نامید.
حال صرف خارج از رحم بودن روش شبیه­سازی موجب مشمول قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور نسبت به آن نمی‌گردد چرا که در وضع قانون مزبور شبیه­سازی به هیچ وجه مدنظر نبوده است، که این امر از مذاکرات تدوین کنندگان قانون در جریان تصویب آن و بیانات و مذاکرات گروه‌های تخصصی و حقوقی و پزشکی مشخص می‌گردد. علاوه بر آن با بررسی قانون مورد نظر و آیین‌نامه اجرایی آن انصراف از موضوع شبیه­سازی مشخص می‌گردد.
همچنین از جمله قراین دیگر عبارت «زوجین صاحب جنین» در ماده یک قانون و همچنین عبارات «نطفه» و «زوج های اهداءکننده نطفه» در ماده یک آیین‌نامه اجرایی می‌باشد که کاربردی در موضوع شبیه‌سازی ندارد. بلکه مخصوص روش‌های باروری کمکی همانند باروری آزمایشگاهی می‌باشند. بدین ترتیب با نظر مقنن در قانون مورد بحث که شبیه­سازی در نظام حقوقی فعلی ایران نمی‌تواند به عنوان یکی از روش‌های مجاز تولید مثل انسانی محسوب گردد.(فیض اللهی،۱۳۸۷، ۶۴)