منبع پایان نامه ارشد درباره قانون مجازات اسلامی، در فقه اسلامی، مجازات اسلامی

نوامبر 16, 2019 By vZbR33JZrQ

جرم بغی در شرایط معینی تحقق می یابد . این شرایط عبارتند از :
۱ . مسلمان بودن : در صورت فقد این شرط و اقدام علیه حکومت و حاکم اسلامی ، مرتکب مشمول حکم محارب و یا کافر حربی می گردد .
۲ . هدف حاکم باشد نه حکومت : یکی از شرایطی که در جرم بغی معتبر است ، هدف آن است زیرا در آن شرط شده است که هدف باید عزل رئیس شرکت و یا هیات حاکم و یا مخالفت با آنها باشد ، اما اگر هدف از جرم ، ایجاد تغییری مخالف با نصوص شریعت باشد ، مثل وارد کردن مقررات مخالف با مقررات اسلامی و یا تمکین در برابر دولت بیگانه و مانند آن این جرم ایجاد فساد در زمین و محاربه با خدا و رسول است که از جرایم عادی است و نه سیاسی و مجازات سختی برای ان در شریعت مقرر شده است .
۳ . دارای قدرت بودن : فقهایی چون علامه حلی ، شیخ طوسی ، ابن ادریس شرط فوق را برای تحقق بغی لازم می دانند .
۴ . داشتن تاویل و توجیه : فقهای شیعه غالباً این شرط را در تحقق بغی موثر دانسته و کسانی را که بدون وجود تاویل و توجیه دست به شورش علیه حکومت زده اند در حکم محارب و قطاع طریق محسوب کرده اند . به نظر می رسد مهم ترین رکن که وجه تمایز این جرم با تمام خطرات و عواقب سوء آن برای اجتماع گردیده است همین شرط داشتن توجیه و تاویل و یا به عبارت بهتر « منطق غلط » و « تئوری نادرست » است .  

۵ . مشروعیت نظام : جرم بغی زمانی محقق می شود که نظام سیاسی حاکم دارای مشروعیت باشد.
۶ . جدا شدن از حکومت : یکی از ارکان اختصاصی جرم بغی آن است که مجرمان با جدا شدن از حکومت دست به شورش و طغیان بزنند . یعنی تا هنگامی که آنها جدایی خود را از حکومت اعلام نکرده و عملاً نیز از آن جدا نشده باشند باغی محسوب نمی شوند و عمل آنها نیز بغی نامیده نمی شود . [۱۱۸]
جرم محاربه تفاوتهای اساسی با جرم بغی دارد که در اینجا به مهمترین این تفاوتها اشاره می کنیم :
۱ . محاربه عبارت است از اقدام علیه امنیت و آسایش و ایجاد رعب و وحشت عمومی . در حالی که بغی عبارت ازخروج علیه امام عادل است ولو اینکه مرتکب قصد ارعاب واخافه برای مردم را نداشته باشد .
۲ . در محاربه فرقی بین مسلمان و غیر مسلمان نیست . اما در بغی ، باغی مسلمان است و یا لااقل تظاهر به اسلام می کند . به عبارت دیگر باغی منکر ضرورت نظام اسلامی و احکام آن نیست بلکه حاکم اسلامی را براساس شبهه ای که از او برایش ایجاد شده است قبول ندارد . در حالی که محارب با مردم طرف است ولو اینکه اقدامات او ممکن است منجر به لطمه و تزلزل در اساس حکومت اسلامی شود و در عین حال اساساً بر وجود حکومت اسلامی اعتقادی ندارند .


۳ . اصولاً بغی به صورت فردی ممکن نیست و عموماً حرکت بغات به طور گروهی صورت می گیرد ، چه فاقد تشکیلات باشد و چه گروه واجد تشکیلات . ولی در محاربه چه به طور فردی صورت گیرد و چه گروهی فرقی نیست .
۴ . توبه محارب پس از دستگیری قبول نمی شود .
۵ . برای باغی حد شرعی وجود ندارد و فقط دستور قتال و جهاد با آنها داده شده است اما مجازات محارب یکی از ۴ مجازات مذکور در آیه ۳۳ سوره مائده است .
۶ . در بغی شرط به کار بردن وسیله خاص اعم از اسلحه و غیره وجود ندارد ولی در محاربه برای تحقق جرم ، به کار بردن وسیله لازم است .
جرائم محاربه و بغی، هم از نظر رکن روانی و هم از جهت رکن مادی دارای تفاوتهای مهمی با یکدیگر می باشند. ازجهت رکن روانی ، محارب دارای سوء نیت خاص در جهت برهم زدن امنیت عمومی است ، لیکن باغی دارای سوء نیت خاص در راستای مقابله با حاکم و حاکمیت می باشد ، از منظر رکن مادی نیز تحقق جرم محاربه مقید به بکارگیری اسلحه بوده ، لیکن چنین محدودیتی در رکن مادی جرم بغی نمی باشد .[۱۱۹]
گفتار دوم : اختلاط محاربه و بغی در قانون مجازات اسلامی
بغی از جرایم شناخته شده شرعی است ولیکن در قانون مجازات اسلامی سخنی از بغی مطرح نشده است و هیچ جرمی با عنوان مجرمانه بغی نامیده نشده است . تنها ماده ای که منطبق بر عمل باغیان مذکور در فقه اسلامی باشد ماده ۱۸۶ قانون مجازات اسلامی است . که در این ماده مقرر گردیده است :
« هر گروه یا جمعیت متشکل که در برابر حکومت اسلامی قیام مسلحانه کند مادامی که مرکزیت آن باقی است تمام اعضاء و هواداران آن،که موضع آن گروه یا جمعیت یا سازمان را می دانند و به نحوی در پیشبرد اهداف آن فعالیت و تلاش موثر دارند محاربند،اگرچه در شاخه نظامی شرکت نداشته باشند .»
با توجه به ویژگی هایی که در متون فقهی و قانونی برای جرم محاربه و بغی بیان شده است . به نظر می رسد که جرم موضوع ماده ۱۸۶ به جرم بغی نزدیک تر باشد تا جرم محاربه . زیرا همانگونه که ماده ۱۸۳ تصریح کرده است هدف جرم محاربه ، ایجاد رعب و هراس و سلب آزادی و امنیت مردم است اما هدف جرم بغی همانگونه که مشهور فقها گفته اند ، مقابله با نظام سیاسی حاکم می باشد و جرم موضوع ماده ۱۸۶ نیز با هدف مقابله با نظام صورت می گیرد و ارتباطی با ارعاب مردم ندارد هرچند ممکن است در عمل ، چنین نتیجه ای را نیز  داشته باشد .
عده ای نیز شباهت این ماده را با بغی می پذیرند لیکن عنوان بغی را بر این ماده صحیح نمی دانند . دلیل این عده عبارتست از :