خرید پایان نامه کارشناسی ارشد : قانون مجازات اسلامی، نهادهای اجتماعی، بیمه در ایران

نوامبر 16, 2019 By vZbR33JZrQ

  • پیشینه تحقیق:
  • پیشینه ضمان جریره: در رابطه با ضمان جریره کتاب و مقاله ای مستقل تألیف نشده است همچنین پایان نامه ای در این زمینه فهرست نشده است و تنها فقها در جوامع فقهی در کتاب ارث به طور محدود به این موضوع اشاره کرده اند.
    پیشینه بیمه: ابتدا فقها مسأله بیمه را تنها به صورت بیان حکم شرعی مطرح کرده اند. اولین فقیهی که در رابطه با بیمه اظهار نظر کرده ابن عابدین یکی از فقهای حنفی است که در کتاب «جهاد» باب «المستأمن» متعرض بحث بیمه شده است. در این رابطه نیز کتابی به نام مسأله ربا به ضمیمه بیمه تألیف شهید مطهری وجود دارد همچنین کتب دیگری نیز در زمینه بیمه تألیف شده است که اسامی آنها در منابع و مآخذ می آید که هیچ کدام از کتب مذکور مسأله مورد بحث در این پایان نامه را به طور جامع بررسی نکرده اند.

    1. تاریخچه موضوع:

    ضمان جریره قبل از اسلام در میان اعراب وجود داشته است و پس از اسلام نیز با یک سری تغییر و تحولات پذیرفته شده است.[۱] بنابراین ضمان جریره از احکام امضایی است اما به آن شکل و صورتی که در عصر پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع) مورد استفاده قرار می گرفت در جامعه امروزی کاربرد ندارد و به طور دقیق و مشخص نمی توان گفت که ضمان جریره تا چه دوره و زمانی مورد استفاده بوده است. قانون مجازات اسلامی فعلی کشورمان از ضمان جریره نام برده است و در ماده ۳۰۷ این قانون آمده است: کسی که با عقد ضمان جریره، دیه جنایت دیگری را به عهده گرفته است، نیز عاقله محسوب می شود. باتوجه به این ماده قانونی می توان گفت که ضمان جریره اگرچه شکل و صورت عصر پیامبر(ص) را در جامعه امروزی ندارد اما به شکل دیگری همچون بیمه مسئولیت در جامعه امروزی مطرح است.
    بیمه از جمله مسایل مستحدث است که در جوامع امروزی بسیار کاربرد دارد. اندیشه بیمه به معنای حمایت از شخص زیاندیده در تاریخ گذشته بشر ریشه ای دیرینه دارد این اندیشه، همچون سایر اندیشه های بنیادی نهادهای اجتماعی، ادوار و مراحلی را پشت سر گذاشته تا به صورت یک سازمان بیمه ای و دارای نظام قانونی و مقررات مدون امروزی درآمده است.
    نظام بیمه‏ ای برای اولین بار در اواخر قرون وسطی در اروپا پدید آمد و اولین نظام     بیمه ای که در تاریخ بیمه شناخته شده است بیمه دریایی است و اولین و قدیمی ترین سند بیمه در سال ۱۳۴۷، مربوط به بیمه باربری دریایی است. طبق این سند کشتی های باربری و کالاها در طول سفرهای دریایی از خطرها بیمه می‏شدند. در اثر توسعه تجارت در کشورهای مختلف، بیمه دریایی توسعه یافته است و متعاقب پیدایش بیمه دریایی، به موجب علل اقتصادی، اجتماعی و نیاز جامعه به امر بیمه، انواع دیگری از بیمه نیز پا به عرصه وجود گذاشته است و به مرور سرنشینان کشتی و دریانوردان نیز مورد بیمه قرار گرفته اند.[۲]  

    در ایران قبل از اسلام، بین قبایل و اقوام ساحلی خلیج فارس و جزایر نشینان خلیج مذکور و اطراف آن، نوعی قراردادهای ضمانت به وجود آمده بود که بی شباهت به بیمه دریایی نبود. به موجب این قراردادها، تجار و صاحبان کشتی در رابطه با معاملات بازرگانی که با هم داشتند پرداخت قسمتی از خسارت احتمالی در طول سفر دریایی را ضمانت  می کردند که به بیمه امروزی شباهت داشت.[۳]
    در نظام ‏حقوقی و اقتصادی‏ ایران پس از اسلام، ‏مفهوم ‏بیمه ‏به ‏اصطلاح رایج‏ امروزی ‏وجود نداشت به طوری که تا قرن هجده و نوزده میلادی که بیمه در اروپا، آمریکا و حتی هندوستان توسعه پیدا کرده بود اثری از بیمه و بیمه گری در نظام حقوقی و اقتصادی ایران مشاهده نمی شد. به عبارت دیگر پیدایش و رواج بیمه به مفهوم امروزی آن در ایران چندان سابقه ندارد و سابقه بیمه در ایران از حدود سال ۱۲۶۸ هجری شمسی در دوره ناصرالدین شاه شروع می شد و برای اولین بار در زمان سلطنت وی بیمه به مفهوم جدید و امروزی آن وارد فرهنگ حقوق و ادبیات ایران گردید.[۴]

    1. مفاهیم کلیدی

    در این رساله برخی از مفاهیم و اصطلاحات به کار رفته است که برای درک و فهم بیش تر این مفاهیم به تعریف آن ها می پردازیم.
    عاقله: دیه خطا بر عاقله است. عاقله عبارت است از: عصبه، مولای معتق، ضامن جریره و امام.
    عاقله، ضامن جنایات عمد نیست، ضامن بنده مدبر و ام ولد نیست. ضامن زخم های کمتر از موضحه نیست یعنی در زخمی که به استخوان نرسد خود جانی، ضامن است اگرچه خطا باشد و همچنین عاقله ضامن جنایتی نیست که با اقرار یا با صلح ثابت شود.[۵]
    عصبه: عصبه عبارت است از: مردانی که قرابت ایشان نسبت به قاتل از جانب پدر و مادر باشد یا از جانب پدر نه از جانب مادر تنها. مانند برادران و اولاد ایشان، عموها و اولاد ایشان. خواه وارث قاتل باشند که اگر بمیرد آن ها میراث می برند، خواه نه و خلاف است که پدر و جد پدری و اولاد ذکور در عصبه داخلند یا نه؟ اکثر متأخرین قائلند که داخلند.[۶]
    مولای معتق: هرگاه مولایی عبد خود را آزاد کند مولا، معتِق(آزاد کننده) و آن عبد آزاد شده معتَق(آزاد شده) نامیده می شود و این آزادسازی عبد ممکن است به خاطر کفاره، نذر و یا تبرعی باشد.[۷]
    ضامن جریره: کسی با رضایت و میل خویش با دیگری پیمان بندد و او را ولی خود گیرد تا ضامن جنایات احتمالی و خطایی او شود و در صورت سرزدن جنایت خطایی از ناحیه او که موجب ضرر و زیان به جان و مال دیگری شود، ضامن ط
    بق این عقد، خسارت های حاصله را جبران و دیه او را به ولی مقتول یا خود مجروح بپردازد و شرط کند از او میراث برد، ضامن در قبال این تعهدی که می نماید از او ارث می برد اما او از ضامن ارث نمی برد مگر آنکه او نیز متقابلاً ضامن دیگری شود یعنی هر دو ضامن یکدیگر شوند.[۸]