پایان نامه مقیاس عاطفه مثبت و منفی، تحلیل عاملی اکتشافی

دسامبر 9, 2019 By vZbR33JZrQ

مطالعه لکوتمه [۷۹] و همکاران(۲۰۰۶) منجر به فرم کوتاه مقیاس درجه­بندی حرمت خود (نوجنت[۸۰] و توماس[۸۱]، ۱۹۹۳)شد. این ابزار۲۰ آیتمی(۱۰ آیتم مثبت و ۱۰آیتم منفی) در یک مقیاس ۷ درجه­ای توسط آزمودنی رتبه­بندی می­شود. فرم اصلی این مقیاس اعتباره سازه مناسبی با مقیاس­های حرمت خود هودسون[۸۲] و رضایت خاطرتعمیم یافته[۸۳] و همچنین آلفای کرونباخ بسیار بالایی (۹۸/۰) را نشان داده است. مطالعه لکوتمه  و همکاران(۲۰۰۶) آلفای کرونباخ مقیاس مثبت و مقیاس منفی فرم کوتاه را به ترتیب ۹۱/۰ و ۸۹/۰ گزارش کردند. همچنین ضریب پایایی بازآزمایی این مقیاس نیز( برای مقیاس مثبت و مقیاس منفی به ترتیب ۹۰/۰ و ۹۱/۰) ثبات مناسبی را نشان داده است. علاوه بر این هر دو مقیاس همبستگی بالایی را با نمره کلی مقیاس عزت نفس روزنبرگ[۸۴]داشتند(برای مقیاس مثبت و منفی به ترتیب ۷۲/۰ و ۷۹/۰) که اعتبار هم زمان مناسب SERS-SF را نشان می دهد. در ایران شعیری و همکاران در پژوهشی ساختار عاملی فرم اصلی را وارسی و در نهایت فرم کوتاه این مقیاس را با دو عامل( تصور منفی راجع به خود و تصور مثبت راجع به خود) پیشنهاد دادند. در این مطالعه آلفای کرونباخ عامل تصور منفی راجع به خود و عامل تصور مثبت راجع به خود به ترتیب ۹۱/۰ و ۹۰/۰ گزارش شده است. ضریب بازآزمایی نیز برای این عامل ها به ترتیب ۷۲/۰ و ۷۷/۰ به دست آمده است. همچنین اعتبار سازه این فرم با مقیاس­های مختلف تأیید شده است. در پژوهش حاضر با توجه به ارتباط مستقیم عزت نفس با عامل های برون­گرایی، پایداری هیجانی و پذیرندگی (هافمنز و همکاران، ۲۰۰۸) از مقیاس درجه­بندی حرمت خود برای  بررسی اعتبار همگرای پرسشنامه ده سوالی شخصیت (TIPI) استفاده خواهد شد.
 

مقیاس عاطفه مثبت و منفی PANAS

این مقیاس، ابزار خودسنجی ۲۰ ماده­ای است و برای اندازه ­گیری دو بعد خلق، یعنی «عاطفه مثبت» و «عاطفه منفی» طراحی شده است (واتسون[۸۵] و همکاران،۱۹۸۸). هر خرده مقیاس ۱۰ ماده دارد. ماده­ها بر روی یک مقیاس پنج درجه­ای (۱= بسیار کم تا ۵= بسیار زیاد) از سوی آزمودنی رتبه بندی می­شود. «مقیاس عاطفه مثبت و منفی» با تغییر دستور العمل می ­تواند هم جنبه «حالت» و هم جنبه «صفت» را بسنجد. اگر چارچوب زمانی به هفته جاری اشاره کند، جنبه حالت عاطفه سنجیده می­شود و اگر زمان طولانی­تر در نظر گرفته شود، جنبه صفت را می­سنجد(بخشی پور و دژکام،۱۳۸۴). پایایی این مقیاس بر اساس آلفای کرونباخ برای مقیاس عواطف مثبت ۸۸/۰، برای عواطف منفی ۸۷/۰ و به شیوه بازآزمایی برای مقیاس­های مذکور به ترتیب ۶۸/۰ و۷۱/۰ گزارش شده است(واتسون و همکاران، ۱۹۸۸). در پژوهشی مظفری، میزان آلفای کرونباخ برای مقیاس­های مذکور را به ترتیب ۸۳/۰ و۸۲/۰ و به شیوه بازآزمایی ۶۵/۰و ۶۸/۰گزارش کرده است.(مظفری،۱۳۸۲؛ مظفری و هادیان فرد،۱۳۸۲) بخشی پور و دژکام (۱۳۸۴)، با بهره گرفتن از تحلیل عاملی تأییدی و الگویابی معادله ساختاری صحت عاملی، اعتبار سازه و پایایی این ابزار را روی دانشجویان مبتلا به اختلالات اضطرابی و افسردگی را مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان می­دهد که الگوی دو عاملی برازنده­ترین الگو است. از لحاظ اعتبار نیز با کمک این ابزار به خوبی می­توان بیماران مضطرب و افسرده را از هم جدا کرد و پایایی این دو خرده مقیاس برابر ۸۷/۰ به دست آمده است (بخشی پور و دژکام، ۱۳۸۴؛ بشارت و همکاران، ۱۳۹۰). ابوالقاسمی ضریب همبستگی درونی مؤلفه ها و کل مقیاس را بین ۷۴/۰ تا ۹۴/۰ به دست آورده که تمامی ضرایب معنا دار بوده است (ابوالقاسمی،۱۳۸۲؛ سلطانی زاده و همکاران، ۱۳۸۹). در پژوهش حاضر با توجه به ارتباط مستقیم عاطفه مثبت با عامل­های برون­گرایی، پایداری­هیجانی و پذیرندگی و همچنین رابطه معکوس عاطفه منفی با عامل­های برون­گرایی، موافقت، مسئولیت پذیری، پایداری­هیجانی و پذیرندگی (هافمنز و همکاران، ۲۰۰۸؛ ریمرو و همکاران،۲۰۱۳) از مقیاس عاطفه مثبت و منفی برای  بررسی اعتبار همگرا و واگرای پرسشنامه ده سوالی شخصیت (TIPI) استفاده خواهد شد.
 

پرسشنامه تجدید نظر شده شخصیت آیزنک-فرم کوتاه (EPQ-RS)

این پرسشنامه شامل ۴۸ سوال است که توسط آیزنک در سال ۱۹۸۵جهت سنجش سه بعد شخصیت روان­رنجورخویی، برون گرایی و روان­پریش­خویی طراحی شده است(آیزنک[۸۶] و همکاران، ۱۹۸۵). هر زیر مقیاس شامل ۱۲ سوال است و به صورت بلی و خیر و ۱ و ۰ نمره گذاری می شود. بدین­ترتیب در هر خرده مقیاس بیشترین نمره و کمترین نمره ممکن، به ترتیب ۱۲ و ۰ است. کارنسی[۸۷] و همکاران(۲۰۰۷) ضریب آلفای کرونباخ را برای  مقیاس­های  برون­گرایی، روان رنجور خویی، روان­پریش­خویی و دروغ­سنجی به ترتیب ۷۸/۰، ۶۵/۰، ۴۲/۰ و ۶۴/۰ و پایایی خرده مقیاس­ها به روش بازآزمایی را برابر ۸۴/۰، ۸۲/۰، ۶۹/۰ و ۶۹/۰ گزارش کرده­اند. در ایران بخشی پور و همکاران(۱۳۸۵) ضرایب بازآزمایی را با فاصله یک هفته برای برون­گرایی۸۹/۰ و برای روان آزرده­خویی۹۰/۰ گزارش کرده­اند. همچنین اعتبار هم زمان را از طریق همبستگی مقیاس­های با مقیاس­های نئو کوتاه معنادار به دست آورده­اند. اعتبار سازه مقیاس­های EPQ-RS از طریق تحلیل عاملی اکتشافی برآورد و مطابق با الگوی آیزنک تأیید شده است(بخشی پور و همکاران، ۱۳۸۵). در این تحقیق از این پرسشنامه  برای بررسی همبستگی همگرا و واگرای پرسشنامه ده سوالی شخصیت (TIPI) استفاده خواهد شد.

­­پرسشنامه حالت صفت بیان خشم(STAXI-2)

این پرسشنامه توسط اسپیلبرگر در سال ۱۹۹۹ ساخته شده و مشتمل بر ۵۷ ماده می باشد. این پرسشنامه شامل ۶ مقیاس، ۵ خرده مقیاس و یک شاخص بیان خشم است. نمره گذاری پرسشنامه براساس مقیاس ۴ درجه­ای، از تقریباً هرگز(۱) تا تقریباً همیشه (۴) رتبه بندی می گردد. اصغری مقدم و همکاران(۱۳۸۷) در پژوهشی نشان دادند که  STAXI-2از پایایی قابل قبولی برخوردار است. تمام مقیاس­ها و خرده مقیاس­های این ابزار به استثنای خرده مقیاس واکنش خشمناک در مردان و بیان خشم به طرف بیرون دارای ضریب همسانی برابر یا بالاتر از ۷۰/۰ است. همچنین در این پژوهش اعتبار همزمان را بر اساس رابطه مقیاس­ها و خرده مقیاس­های STAXI-2 با مقیاس کلی پرخشگری و خرده مقیاس­های پرسشنامه پرخشگری اهواز بررسی کردند که همه ضرایب همبستگی، معنادارگزارش شده است(اصغری مقدم و همکاران، ۱۳۸۷). در پژوهش دیگری اصغری­مقدم و همکاران(۱۳۹۰) ضمن گسترش یافته­ های قبلی، اعتبار ملاک این مقیاس را از طریق مقایسه گروه بالینی و غیر بالینی مورد تأیید قرار دادند. ضریب همسانی درونی مقیاس­ها و خرده مقیاس­ها در این پژوهش در دو نمونه بالینی و غیر بالینی به استثناء مقیاس بیان خشم به طرف درون بالاتر از ۷۰/۰است(اصغری مقدم و همکاران،۱۳۹۰). در تحقیق حاضر با توجه به ارتباط معکوس خشم با عامل های برون­گرایی، موافقت، مسئولیت پذیری و پایداری ­هیجانی، برای بررسی اعتبار واگرای پرسشنامه ده سوالی شخصیت (TIPI)، از مقیاس خشم اشپیلبرگر استفاده خواهد شد( هافمنز و همکاران، ۲۰۰۸).


 

­پرسشنامه ی شخصیتی نئو فرم کوتاه(NEO-FFI)

پرسشنامه نئو توسط مک کری و کوستا در سال ۱۹۸۵ ساخته شده است. این پرسشنامه یکی از ابزارهای مهم سنجش شخصیت است که براساس تحلیل عوامل ساخته شده است. فرم کوتاه این ابزار شامل ۶۰ ماده از  NEO-PI-R است که ۵ بعد عمده شخصیت(روان آزرده­گرایی، برون­گرایی، پذیرندگی، موافقت و مسئولیت پذیری) و ۶ خصوصیت در هر بعد را می سنجد. در این پرسشنامه ماده­ها به صورت یک مقیاس ۵ درجه­ای (۰=کاملاً مخالف تا ۴=کاملاً موافق) رتبه بندی شده اند. کاستا و مک کری(۱۹۹۲) در پژوهشی ضریب آلفای زیر مقیاس­هایNEO-FFI   را بین ۶۸/۰(برای موافقت) تا ۸۶/۰ (برای روان آزرده­گرایی) گزارش کرده­اند(کاستا و مک کری، b1992). هلدن[۸۸] (۱۹۹۲) نیز ضریب آلفای این ۵ عامل را در دامنه­ی ۷۶/۰(برای پذیرندگی) تا ۸۷/۰(برای روان آزرده­گرایی) گزارش می کند(هلدن،۱۹۹۲). در ایران روشن و همکاران(۱۳۸۵) ضریب همسانی درونی زیر مقیاس­های      NEO-FFI را به استثناء مقیاس  پذیرندگی بالاتر از سطح توصیه شده گزارش کرده است. گزارش­هایی نیز در رابطه با اعتبار NEO-FFI شده است. در پژوهشی نیلفروشان و همکاران (۱۳۹۰) نشان دادند که NEO-FFI  از پایایی و اعتبار مقبولی برخوردار است. پایایی بازآزمایی سه­ هفته­ای برای پنج عامل NEO-FFI  از ۷۲/۰ تا ۸۹/۰ گزارش شده است. اعتبار سازه این ابزار نیز تأیید شده است. کاستا و مک­کری (۱۹۸۹) اظهار می دارند که ابزار کوتاه شده­ی نئو با فرم کامل آن مطابقت دقیقی دارد، به گونه­ای که مقیاس های فرم کوتاه، همبستگی بالای ۶۸/۰ را با مقیاس های فرم کامل پرسشنامه­ی نئو دارند. در تحقیق حاضر، از این پرسشنامه برای بررسی همبستگی همگرای  پرسشنامه ده سوالی شخصیت (TIPI) استفاده خواهد شد.(گاسلینگ و همکاران، ۲۰۰۳؛ ماک و همکاران، ۲۰۰۷؛ هافمنز و همکاران، ۲۰۰۸؛ ریمرو و همکاران،۲۰۱۳).

 فرم کوتاه پرسشنامه افسردگی، اضطراب و استرس((DASS-21

این مقیاس مجموعه ­ای از سه زیر مقیاس خود سنجی است که برای اندازه گیری حالتهای هیجانی منفی افسردگی، اضطراب و استرس طراحی شده است. فرم اصلی این مقیاس دارای۴۲ سوال است اما DASS-21 شامل ۲۱ سوال می باشد که هر هفت سوال یک عامل یا سازه­ی روانی را اندازه گیری می­ کند( هنری و کرافورد، ۲۰۰۵).  آنتونی[۸۹] و همکاران(۱۹۹۸) مقیاس مذکور را مورد تحلیل عاملی قرار دادند و به سه عامل افسردگی، اضطراب واسترس دست یافتند. ضریب آلفا برای این عوامل به ترتیب ۹۷/۰، ۹۲/۰ و ۹۵/۰ گزارش شده است. همچنین نتایج محاسبه­ی میان عامل ها در این مطالعه حاکی از ضریب همبستگی ۴۸/۰ برای افسردگی و استرس، ضریب همبستگی ۵۳/۰ میان اضطراب و استرس و ضریب همبستگی ۲۸/۰ میان اضطراب و افسردگی بود( آنتونی و همکاران،۱۹۹۸). هنری و کرافورد (۲۰۰۵) ضریب همسانی درونی را برای کل مقیاس برابر با ۹۳/۰، و برای خرده مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس به ترتیب برابر با ۸۸/۰، ۸۲/۰ و ۹۰/۰ گزارش کرده است. نتایج تحلیل عامل تأییدی نیز وجود سه عامل افسردگی، اضطر اب و استرس را تأیید کرده است. همچنین اعتبار سازه
DASS-21 در این پژوهش مورد تائید  قرار گرفته است(هنری و کرافورد، ۲۰۰۵). در ایران نیز صاحبی و همکاران(۱۳۸۴) این پرسشنامه را در نمونه ۱۰۷۰ نفری اعتباریابی کردند. نتایج تحلیل عاملی منجر به سه عامل افسردگی ، اضطراب و استرس شده است. همچنین برای بررسی اعتار ملاک DASS-21، از اجرای همزمان پرسشنامه های افسردگی بک، اضطراب زانگ و استرس ادراک شده استفاد شد. همبستگی زیر مقیاس افسردگی، DASS-21  با آزمون افسردگی بک ۷۰/۰، همبستگی زیر مقیاس اضطراب DASS-21 با اضطراب زانگ ۶۷/۰ و همبستگی مقیاس استرس DASS-21  با استرس ادراک شده ۴۹/۰ گزارش شده است (صاحبی و همکاران،۱۳۸۴). سامانی و جوکار(۱۳۸۶) پایایی و اعتبار این فرم را مورد بررسی دادند که پایایی بازآزمایی  برای مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس به­ترتیب ۸۰/۰، ۷۶/۰و۷۷/۰ و آلفا کرونباخ به ترتیب ۸۱/۰، ۷۴/۰ و ۷۸/۰ گزارش کردند. اعتباره سازه(تحلیل عاملی) و اعتبار همگرا و واگرا DASS-21 در این پژوهش مورد تأیید قرار گرفته است(سامانی و جوکار، ۱۳۸۶). از این پرسشنامه به منظور تعیین میزان افسردگی و اضطراب در نمونه بالینی و نیز بررسی شباهت های عوامل شخصیتی به دست آمده از پرسشنامه ده سوالی شخصیت(TIPI) با پرسشنامه نئو استفاده خواهد شد.

روش اجر و گردآوری اطلاعات

آماده سازی پرسشنامه ده سوالی شخصیت(TIPI)

فرایند آماده سازی پرسشنامه­ای که در فرهنگ دیگری بوجود آمده است مستلزم ترجمه و باز ترجمه های متعددی است که به منظور کسب اطمینان از معادل بودن مفاهیم پرسشنامه اصلی با پرسشنامه ترجمه شده است. در فرآیند ترجمه و آماده سازی پرسشنامه ده سوالی شخصیت گام های زیر برداشته شد:

 

  • در گام نخست پرسشنامه(TIPI) با رعایت اصول ترجمه توسط چهار متخصص زبان انگلیسی به فارسی برگردانده شد. چهار ترجمه مقایسه شدند و پس از رفع نوسانات و حذف موارد اختلاف به یک متن تبدیل گردیدند.